VI 
VOOKÜEKIGT VOOK OES TWEEDES DRUK, 
derd. Ten andere achtle ik het voor de ophelderimj der 
pliysiolo(jie van belany^ oni met de layere dieren aan te 
vangen en van dezen tot de hooijere opkUmmende, lang- 
zamerhand die ingewikkelde bewerktuiging te leeren kennen, 
welke het menschelijk Ugchaam aanbiedt. De meeste Hand- 
leidingen volgen eene tegenovergestelde orde en vangen 
met de zoogdieren aan. 
Deze taak, die ik met lust en ijver op mij nam,mogl 
ik na zes jaren van voortgezellon arbeid, in \%^'övollooijvn. 
Ik mag mij vleijen daarmede geen nutteloos werk te heb- 
ben verligt, en de bijval, die aan mijn boek ook buiten 
’slands te beurt viel, was mij een waarborg, dat althans 
hel plan der bewerking daaraan eenige voordeelen boven 
andere Handboeken gegeven had. 
Intasschen zijn er sedert de uitgave van het eerste 
stuk thans negentien jaren verloopen. Ik zoude de ver- 
pligtingen, mij door het groote voorregl opgelegd, dat mij te 
beurt valt, om aan eene wetenschap mijner keu<e als akade- 
misch onderwijzer al mijnen tijd en al mijne krachten te 
besteden, wel geheel uit het oog moeten verloren hebben, 
indien ik mijne kennis niet vermeerderd en mijne denk- 
beelden niet gewijzigd had, en indien de man nog 
goed kon keuren, wat de jongeling schreef. Maar behalve 
deze verandering, die meerdere ervaring en gestadige oefe- 
ning met zich brengt, is de tvejenschap zelve, niet slechts 
voor mij, maar objectief, in de laatste jaren dermate 
aangegroeid, dat zij in vele gedeelten een geheel nieuw 
aanzien verkregen heeft. Niet alleen mijn onvolkomen 
werk, maar elk werk, hoe volmaakt ook, heticelk twintig 
jaren geleden het licht zag, zou thans verouderd zijn. 
Reeds toen ik het laatste gedeelte van mijn Handboek in 
hel licht zond, betuigde ik in het voorberigt mijnen wensch 
