8 
INLEIDING. 
Lellen wij op de voeding, dan zien wij, dat de dieren 
hunne voedsels door eene of meerdere openingeu lot eenc 
gemeenschappelijke holte, de maag of darmbuis brengen, 
waaruit de verwerkte deelen worden opgeslorpt en ter 
voeding van het geheel gebezigd. Het darmkanaal is dus 
voor de dieren, wat de grond of lucht voor de planten 
is. De plant is daarom alzoo gevormd, dat de oppervlakte 
de grootst mogelijke uitbreiding bezit; bij het dier is alles 
berekend op vereeniging tot één middelpunt. Daar en bo- 
ven behoeft nu de plant, die door hare oppervlakte (en 
de daar geplaatste deelen: poren, haren, enz.) gevoed 
wordt, geen voedsel te zoeken ; zij moet in hare voedsels 
zelven leven, en kan zich uit gebrek aan voedsel niet be- 
wegen, maar dan daardoor alleen sterven. Het dier daar- 
entegen is bestemd om voedsel te zoeken, dat het binnen 
in de darmholte brengen moet ; het beweegt zich dus uit 
gebrek aan voedsel. Men brenge hiertegen niet in, dat 
de planten zich naar het licht toe bewegen, en grootere 
wortels uilschieten naar den kant, waar de grond voch- 
tiger is; zoo toch zou men groei en beweging met elkan- 
der verwarren. Deze prikkels (licht, vochtigheid, enz.) 
werken op de plant en van daar vermeerdert de groei in 
dierigling. Het dier heeft zelfstandige beweging, welke door 
inwendige prikkels wordt opgewekt. Daarom schrijft men ook 
aan de dieren gevoel toe. Bij hoogere dieren welen wij, 
dat de zamentrekking der spieren onder het gebied des ze- 
nuwstelsels slaat; dat de prikkels, van welken aard ook, 
welke beweging veroorzaken, op de zenuwen en door dezen 
op de spieren werken. De vergelijkende ontleedkunde 
heeft wel tot nog toe bij sommige dieren geen zenuwstel- 
sel kunnen aanwijzen ; maar daaruit volgt nog niet, dat 
deze dieren geene gevoeligheid zouden bezitten, evenmin 
als het gemis van spiervezels ons tot het ontkennen eener 
vrijwillige beweging regt geeft, welke voor den oubevoor- 
oordcelden beschouwer ook in de eenvoudigste dieren on- 
miskenbaar is. 
