KLASSE DER SLAKKEN OF WEEKDIEREN. 167 
tot welke afdeeling tboschei., zeker met volkomen regt, ook 
de groejwn der Aspidobranchiata (II. bladz. 131) en der 
Aulobranchiata (11. bladz. 133) rekent. Met betrekking tot 
het zoo even gezegde, verwijzen wij naar de vierde uitgaaf 
van het bekende Lehrbuch der Zoologie van wiegmand 
en luiTHE. Berlin 1853. 
AVij hebben boven bij de schelpdieren opgemerkt, dat 
de organen van den bloedsomloop, even als zulks bij de 
Goelenterata het geval was, door afzonderlijke openingen 
gemeenschap naar buiten hadden. Zulks geldt, volgens de 
nieuwere onderzoekingen, ook voor de zoetwater-slakken, 
met dien verstande echter, dat hier de gemeenschap slechts 
door een afzonderlijk zakvormig orgaan onderhouden wordt, 
hetwelk, even als het orgaan van bojanus bij de schelp- 
dieren, met de, van de overige bloedvaten slechts onvol- 
komen afgescheiden ruimte van het pericardium zamen- 
hangt. Wij treflen dit orgaan bijna bij alle afdeelingen der 
slakken aan, bij de NudibrancMata (hancock en embi.e- 
ton), bij de CtenobrancMata (hüxley), bij de Hetero- 
poda (gegenbaur, leückart), en bij de Fteropoda (ge- 
genbaue), zoodat men kan aannemen, dat deze inrigting 
bij alle Gasteropoda, welke in het water leven, voorkomt. 
Vroeger, toen men den zamenhang van dit orgaan met het 
hartezakje nog niet kende, is hetzelve nu en dan, voor- 
nameliik bij de Ctenobranchiata, als een nier beschreven 
geworden (van der hoeven II. bladz. 97), en wezentlijk 
schijnt het ook als eene zoodanige klier te fungeren. Ech- 
ter moet men aan hetzelve waarschijnlijk ook de functie 
van water op te nemen toeschrijven; een vermoeden, voor 
hetwelk voornamelijk ook de omstandigheid pleit, dat het- 
zelve in vele gevallen, even als een hart, zamentrekbaar is (*). 
Het schijnt, dat men in den nieuwsten tijd ook het reuk- 
(*) Vergelijk hierover in de eerste plaats gegekbaur, ueher ein 
nierenarliges Excretionsorgan der Pleropoden und Heteropoden, in het 
Zeitschr.f. xchs. Zool. Y. S. 113, en leuckari ibid. S. 54, 
