II 
nachts knd tc ontdekken is 'dit witw.itcr 
accr goed ■, want ïn ’t zelve doet zich dat 
zeer iwiiït op. In al die tyd werd ’cr 
geen vifcb gevangen j doch daar iuwcct 
zoo veel te meer* Dc vifcb is voor dit 
helder water tcTuiw j ook: doet hen die 
helderheid m ’t water hetvifchtuig en dc 
pra-iuwtjem te eerder zien , en daar voor 
vlieden. 
Men oordeelt , dat dtt water uit den 
groeten boezem van ’tZuidhnd byNova 
Goinei komt, Men ven teemt het in 
\ /.tijden van Arbe en Key tot Tcnimber 
ejiTiimorLaoet, In ’t Wcftcn loopt liet 
tot Ti mor , en in h Noorden vertoom: 
her zich rot het eiland Ceram ontrent des- 
zclfs Zuid kult , loopatde niet Bei morden, 
maar vvd Bezuiden dc Liaffcrzc d landen , 
en A mboi na , daar men d ie . mdk -zee k laar 
van de bergen ’s nachts ziet : want anders 
en weet men van dit wit water eigent! yk 
in A mboi na niet , dim dat men het in 
'e jaar 1 6 f6. "er eens gehad heeft * dat 
zeldzaam was. 
Het vertoont zich medt ontrent dc 
eilanden van Banda , en is niet alleen quaad 
voor de vïichvangft, maar doet dc vaar- 
tuigen ook eer, dan m ander zeewater , 
verrotten y zoo dat 'er in de vuilaardige 
a i tallen 5 be zaantjens , en ande re zee tl ym , 
ie dit water, als ’tafneeinc, op (traiid 
op werpt , een booze houtworm fdiynt 
te zyn. 
ló de tyd van dit wit water is ’t ook 
gevaarlek zich des nachts met kleine of 
andere vaartuigen op die zee te begeven y 
want fchoon het al ilil zyn mogt, ver- 
neemt men naglans zee t fwaare dynin- 
gen , die door deze en gene zeedampen , 
uit dc grond der zee opwellende 1 van 
zelf voortkomen , cnzuUi een vaartuigje 
Zee? ligt zouden omwerpen. Deze d\ nih- 
gen echter hccit men nergens zoo fwnar, 
o]$ ontrent liet eiland Tcnimber, 
Dit wit water mengt zich in die tyd 
met geen ander water , dan als het be- 
gint af te nemen , wanneer he teer lt Langs 
t l eiland Ombo en ’tland vanEnde henen 
loopende zich eindclyk met i troepen in 
Zee tot by Botton toe , en daar na zelf 
tot SaJeycr en die kant van Cclebcs zien 
laat , daar het zich dan alkngskens in 
h ander zeewater veriicil , of tiaar niaie 
vermengt* 
Nadat mi dit wit water, en dc regen, 
in Banda fwastr of weinig is , leveren de 
Perken ook veel of weinig Foelie en 
Nooten uit y want zoo ’cr Iwaare tegen 
vair , vallen de Nooten af, die anders p 
maanden aan dc boomen moeten hangen , 
\ geen men echter muer boven in het 
dampig gebergte , dan ontrent dc ltran- 
den, verneemt, 
De llaarcn in yder Perk vinden den 
ganichcn dag hun werk. 
Ah de Nooten ryp zyn , en afrn den f vTerk 
boom beginnen tc fplyten , zoo dat deikr tin- 
Foelie zich fchoon rood van couleur, en^f n } n 
al glimmende tegen dc Nootcnfehaal,^'^^' 
die kool iVart is , vertoont , dan gaan " 
dc I kavcit van 's morgens vroeg yder met 
een mandeken na 'tbofch om Nooten tc 
plukken , komen irr ’t gemeen ’s avotycs 
ten f Li uren van ’t gebergte m beneden , 
alwaar dan tensge al deze geplukte man- 
den met Nooten , of cigehtlyk die Noo- 
ten in haaren bofecr (doch niet anders 
d:m oude) over een zeer fchcip mes, dat 
ergens aan ftyf, of regens twee houten , 
in de grond ilaande , vafl gebonden , en 
diens Icherpïe na boven gdege is , zeer 
gefwind (dat cn\ dag h) henen halen, 
Lfl dus die bolfter, by een omwrikking, 
tot pp dc Nootfchaalc toe , kloovcn, en 
’cr dus dc böhter afwreeken j ’tgeen 
met veel oordeel in ’t verkiezen der Noo- 
ten dient te gdchieden : want zoo ’t een 
jonge Noot was, die ’cr zomtyds onder 
loopen, zoo zou de Ihcdc door de Noot, 
en alles , henen gaan , en dan was het 
nok om een vinger of twee van. zoo een 
ihiiif re doen* doch dimvcrd al vry wel 
Óp gepaft* 
Als al die Nooten zoo onrbolftert zyn , 
werpt mende zelve met dc Foelie Vr nog 
aan in een mandeken , en daar na verga- 
dert men dc bölfter op een hoop, waar 
op dan een fooi t van champignons of pad- 
deftoclen groeit , die gezegt werden d ?or 
haaren fjpeceryagtifen fmaak alle andere 
paddel leden tc boven cc gaan. tm- 
mc]^ , zy worden in Banda van de lief- 
hebbers en kenders zeer geprezen y doch 
ik heb daar zul ken Ickkemy niet in ge- 
vonden j maar wel , dat dc N oote nbolfter , 
in riempjens gefneden , cn met kan- 
peel gcitnoft , een lekkere fchotel ectcn 
uitleverde. 
Wanneer de flaaren nu met het ont- 
bolfteicnvan alle die Nooten by dag nog 
gedaan krygen , dat zy in r of z nu ren 
weten af tc hafpdctl , dan is ’t hun avond- 
werk nog de Foelie van alle deze Nooten 
al te doen, die byzondei’ cc vergaderen, 
en ook de Nooten by zonder by een cc 
doen , waar van de Foelie dan in de zon 
gedroogc, en met de Nooten op de na- 
volgende wyzc cebanddt word* 
Men heelt y kleine hokken of petak-Hoe ver- 
ken , met een parapara of zolderkcn van met 
latwerk van gelplcte Bamboezen , ofte ^° ütcn * 
rieten, waar op de Nooten, die dan. nog^, L R d§’ 
valt in ecu fchdp zitten, gedroogt wor-ward. 
den. 
De ccrlte droogpetak is voor de natte 
Nooten , die daar een weck in moeten 
leggen , cn dan gaan zy in de tweede 
petak , w eer voor een week , van daar 
m do derde, weer voor een weck, cn in 
dc vierde petak worden zy in dc vierde 
B i weck 
