B A N 
Nnotcn , mede maar de helft van die piys j 
er dus keften haar i pond Noot eti i Itui- 
vers , daar zy i pond voor z guldens 
1 8 ftuivers verkoopeii. Een grooie over- 
win ft. 
De E.Maadchappy, als Landheer hier 
zyndc y plagt in voorige ryden ook van 
alle andere vrugten oer Perkniicrs de 
tiende te trékken , bchalvcn dat zy nog 
de tafel des Landsvoogd van vrugten voor- 
zien moeftens maar dut is afgelchaft , en 
de tiende is alleen op de (’pecety en geble- 
ven , welke gemeetielyk tw centaal, cn 
ook zomtyds wel voor een enkele rdzc 
d riemaal , *s j aa rs gepl uk c worden y doch 
waar op geen vafte itaat ie omken is; 
maar wel op twccgewaflehcn, een groot 
en een klein , gclykwy hier voeren rcets 
gezegx hebben. 
By verkoop] ng der Perken word mede 
de tiende aan de E„ Maatfchuppy, maar 
zoodanig betaalt , dat zy van ten Perk , 
yooo R™ geldende, maar de tiende van 
ae helft betalen , alzoo ’raadcr voor de 
goederen , daar toe behoo rende gerekent 
v ort , welke goederen zy bevporcns 
verre boven haurc waarde plagten op tc 
geven , cn dan naar mate van dien veel 
te weinig van ’t Perk zelf te betalen, 
J t geen nu dus gematigt en ge middelt 
Word* 
DeNooccn voert men in geen fokkcls 
over, als de Foelie, maar zy worden in 
hokken övergebragt, vorder op dc wigt 
overgeleveir , met een per Cento alftag ; 
maar de Foelie Jevert men by lbkkcls, 
zonder eenigen uitdag , nevens welke 
akyd een bndje , met dc mam.cn der 
ecom m ; i teerden 'er by , overgnt ï\ len 
oct ook by yder fakkel , of deszei ft bin- 
den , ontrent z kannen zeewater, vol- 
gens ordre van haar Ëdd heden van den 
H flea December ’s jaars lóyi. waar mede 
zy gemengt zynde , zoo word de Foelie 
1 er dus in getrapt, ai dit oordeelt men tot 
behoudenis der zelve tc dienen. Een 
fakkel KUmfüclic heeft drie oo ren. Een 
dicoRaapfodic twee, en een dito Gruis 
foelie maar een oor. 
Het pkgt in oude tyden met her koo- 
pen van deze Perken vry flordig cn üegt 
toe te gaan. Yemant , die van een lol' 
daat maar een vryman geworden was , en 
geen duir in dc wereld had , wiert aan-' 
mms een Perkt nier , en kogt een Perk 
van dooa of Sooo R dcCl Hy nam de 
helft van den armen op , die hier al vry 
ryk is , en dc helft bleef op het Perk 
ftrum. Daar op was hy aanftonts een 
groot Heer: want zulk een Perk gaf van 
zyne fpcceryen een iVaaje inkomft ; cn 
dc verdere vrugten, bragten by verkoop 
ook al wat op v be hal ven dat 'er nog zo 
Perken het voorrecht alken hebben, om 
Arak ie mogen branden , en die aan de I 
E. Maatfchappy, en andere, te leveren. 
Als zy nu maar zorg voor dc renten van 
de hooldlnm , die zy voor \ Perk gege- 
ven hadden, droegen, zoowaren zy ge- 
woon van 'tovcrlehot als Prinsjes, end.it 
in een tyd , dat de Perken in zig zei ven 
nog zoo veel niet waren , als zy nader- 
hand gew orden zyn, te leven * waardoor 
t dan by hun overlydcn ook wc] gebeurt 
n , dat den armen , en anderen daar by 
ichadle leden , voor al wanneer zy zulk 
een Perk verre boven zync waarde in ge- 
kocht hadden. 
Jegenwoordig zyn dc Pcrkcnicrs vry 
vermogendcr heden , vermits hunne Per- 
ken , door h tinne grootc naarftigheid in 
liet aan plan ten , mtxkdyk in waarde ver- 
betert zyn. 
t Wanneer dc Heer Èiemanger ontrent 
ijaar 1700, bezitter van klein Walingen 
wiert , gaf dat jaarlyks $qqö ponden Poe- 
he ; doch alzoo hy een marftig man in 
't aan planten was , gat het , voor dat hy 
uit Banda vertrok, en het aan een ander 
«verliet , 8400 , en, naderhand wel 1 icoo 
ponden Foelie, 
Men moet cdner hier by zeggen, dat 
Banda in ’tjaar 1711. zoo wel beplant en 
de Haat van alle de Perken daar zno tref- 
fdyk goed was , cn zoo veel opbragt, 
als men 01 1 zou konnen hoopen , aange- 
zien 'er nu niet een i tukje lauds onbeplant 
is. Dit geeft , aan die grootc Po-kc- 
niers voornam elyk , een vry groot inko- 
men, waarop zy heerlyk leven, cn nog 
een fehoont ituwcr overleggen. Daar 
is niet iekkêi’S van fpys of drank, dat zy 
niet hebben, en zy zyn gewoon , voor 
al ah dc il hepen van Batavia komen, 
met de fchccpsviïenden, cn met die van 
Neita, cn de andere FJ landen , ryk elyk tc 
gaftrecren en vrolyk te zyn. En' *t is geen 
wonder; waut zy winnen *t rykdyk , en 
T t kan ! cr af. Zy hebben dc lehoonlle cn 
vetfte fchaapcn , die menwenfthen kan, 
die zy van de Zuïdooftcr Eilanden kry- 
gen , cn verder allerlei vee op haar erf 
ioopLTi. Hol Lm ds bier , Lu iks hkr , Mom 
cn keurlykc Wynen , vind men by hen 
zon goed en overvloedig , als by menig 
Landvoogt. 
Dit maakr hun ook , die van ouds al 
de naam en dc d.Liid , maar toen nog zoo 
veel magt niet hadden, vry ft out} dat in 
zommigen nog verder gaan zou , indien 
zy zomtvds niet wakkere dagen en te- 
genspoeden , door T t wegloopcn van f!aa- 
ven, kregen; alzoo 'a zomt\ ds io of 50 
en meer gdyk (hoe fterken wagt men 
ook 's nachts op dc vaartuigen houd) 
met Örembajcn komen; weg te IcKipen , 
die zelden weergekregen worden* 
Aï voor cenigc jaaren was deze Per kc- 
niers locgefiaan , om 400 Maaiïïaarzc 
Ihaven na BanUa te voeren, Zv hebben 
’ct 
Hctkven 
cn ver- 
mogen 
der t'er- 
kcnicESp 
