B A 
door eert andere baar weer op kind ge- 
fmcicn is, Het lebip den Brit ! , daar 
leggende , draaide alleen driemaal rond. 
Doch op Lonthoir is mede een fwaar 
hoofd nevens vcrfclicidc dikke muuren 
weggdpocld. Het Ifep daar 5 j voeten 
boven een gemeen en iprtngvlocd ,, voerde 
een Jonk , agter den hoek van Madiangi 
leggende, regr agter dc ftcetic logïe \ en 
huilen in zee wilt men 'er niet at. 
In ’c jaar 16 ji, fprong dees Berg we- 
der, dat ook met vcifdiride fwaarc aard- 
bevingen verzcldi ging, Ah n voelde de 
zelve vcHcheide maal in de maanden 
üprilj Mey, juni cnjuli, doch voor 
al vernam men den i(k Lcti December 
Vnachts een vuur , dat uk den hemd vie] , 
van een berfte, cerll cenige Hagen, als 
die van een kanon, gaf , en daar na als 
cenige chnrgien van muskettery hooren 
liet ; waar op den 24 ftÉU dito weer een 
fchrikkdyfce aardbeving volgde, die aan 
de huizen aldaar groene fchade efeed. De 
Goenong Api wierp klippen 200 groot , 
als kleine huiskens , uit , en veel der 
rot zen, over *t Vrouwen -ei landje (daar 
ontrent) overhangende, zyn door 'ï ge- 
weldig fchudden, dat twee dagen duur- 
de, op 't zelve nedergdlorr. 
ln het jaar löL^. fchynt "er ook een 
fwaarr brand inwendig in dezen Berg ge- 
wed! te zyn* Immers in 't hm tic volg- 
de er een afgryiïelyke aardbeving uit, 
door welke dc bergen fcheürden , ver- 
fchride hui een, gebouwen, cn pakhui- 
zen onder dc voet geraakten , cn vede 
genoodzaakt wierden hunne ficene huizen 
te verhaten , cn zich in planken opge- 
togen centen { hoedanige Ek 'cr in kj iar 
i elft 7, cn 168H, nog vcrfcheide gezien 
hebbe) voorna mei vk *s nachts tc behel- 
pen, om niet levendig, 't %y wakker, 
'tzy in ilaap , onder de inwonende hui- 
zen begraven te worden; wam ik hebbe 
in \ jaar 1687. *ccr gcloofwccrdige in- 
gezetenen hooren zeggen , dat toen dc 
beweging van het aar dry k zomtyds zoo 
fwskr geweeft was , dat de hoeken der 
muuren van et n luns, daar zy te zamen 
fTu Eten , zoo verre van een weken , dat 
er byna een mcrfch door zou hebben 
konnen gaan 5 die zich dun met een tegftn- 
beweging weder roe zetleden* 
Ik hoorde toen van den Wondbcdcr 
jVi Pm>fl ^ op r eiland Ay, gemeend yk 
Püdo Ay gcntiamc , leggende , die by 
deze aardbeving mede ge wee ft was, dat 
hy , op dc punt of op \ Noord - Oóltcr 
Bolwerk van ’t Kafteel Revengie, juill , 
als de aardbeving asnguam , zittende, 
dc zelve , onder Scm zoodanig van een 
Icheurdc , dat dc poltcvy van zvn cene 
fchocn geheel in die Schcure by nnge- 
hïk geraakte , cn door een andere te- 
genbeweging van f t aai dry k ’er glad ai' 
N D A. 37 
genepen wiert , ton als iiy , door de 
i waarheid dezer beweging , ook een 
groot deel van dat Bolwerk in de grage 
zag neder Hor ten* 
Zy had op Lonrhoir ook een buiten- 
gemeene groot c klip, die boven op den 
Berg lag , zoo fterk aan 't bewegen gc- 
bra^t y dat zy van boven al tot beneden 
op herftrand, langs verfcheidé huiskens, 
zonder cenige fchade te doen , gerold 
wasi welke zy , zoo zy zr geraakt had , 
verplet tere zou hebben Ik heb dezelve 
veric heide maaien daar met veel verwon- 
der ing zien leggen. 
Door deze aardbeving zyn ook dc re- 
genbakken, in dc Kalleden tklgs ca, Re- 
vengie, en elders, gdcheurt, ai by na 
bedorven , zoo dat mcti *er na dien tyd 
het water zoo wd niet in heeft konnen 
be waas en en goed ho uden 
Daar zyn 'cv , die geoordedt hebben , 
dat deze aardbeving zelf tot aan "t eïhnd 
Ccrocwa , ontrent 40 mvkn Bezuiden 
Randa gelegen, gewerkt heeft, om dat 
dat Eiland toen half weggezonken is, 
met al des zdfe ingezetenen ’c i op, zoo 
dat dc andere niet hunne vaartuigen 
na Banda qua men vlug ten j doch^ ik 
boude dat voor een Einder aardbeving od 
zich zclveru ° * 
in 't jaar 1688. ben ik voorby dezen 
Berg menigmaal na het eiland Ay gevaa- 
ren , cn zag toen boven op den top ecu 
groenen boom liaan , die men my zeide 
ten limoen boom tc zyn, 
I n dico cyd heb ik ot»k wei cenige zagte 
bewegingen van tand bevingen gevoelt 
en eens op Pocb Ay,in ‘t Kalled Rcvengie 
's nachts (kapende , een zeer l'waare 
vernomen , waar door al dc lampen op 
"t eiland ui r gingen , ’t welk mv ook, 
vlugtende m dt groutc voorzaaf, een 
grooten fclirik, alzoo daar aljps van Heen 
was, aanjaagde* 
T wee jaaren daar m , of in J t jaar 1 600. 
begon dccs Berg wederom flfgryzclyfc 
te branden , en ruct alleen vrceftèlyke 
vlammen , maar ook zulke groore ncc- 
ntri, boven uit, en al om dc IVef!, tc 
wei pen ^ dat men fchrikte die te zien, 
Ik heb Icfrippcrs , die toen op die 
Recdc lagen , gefproken , die my 
verkkiarden gezien te hebben , dat ’er 
ilcencn , in haar betog grootcr dan hunne 
fchcpen (waaronder "ervan 160 voeren 
hng waren ) uit dezen Berg , zoo hoog 
boven den top , als de top van den voet 
des Bergs was, geworpen, cn zoo langs 
dien Berg nog glocjciid ha beneden ge- 
rei t zyn , nemende nog hvaare boomen 
cn ft rui ken , die ’cr van in brand raak- 
ten, mede f hoewel ook znmtmgc wel 
weer regt in het gat , audgre or^k ten 
groot iten deck, na de Weftzyde in zee 
vielen , waar door ^ in die 6 haren dat 
C hy 
HL Beeip 
