BAN 
Het heeft: zeer weinig imvoonders , m 
die zich daar nog al in hutjens behelpen, 
doen het meeft tegen dat 'het wit water 
voorby , en het tyd om daar Ie vifiehen 
gewordt tl is : want ontrent de maand 
Üdtober vangen zy daar, en ook op an- 
dere plaat zen, zooveel vifch (mede een 
löort by na als makreel ) dat zy hunne 
flaaven daar van , en van Sagoe, die. zy 
van de Zuidooftcr eilanden krygen , mceft 
konnen houden: want deze viicii plasten 
zy , op dar zy diniren zou , te vlekken , 
of open re fpouwen , die in dc zon hard 
tc drongen, en ze dan, als voorraad voor 
’t geheel jaar , te bewaar en, Zy Ichynt , 
als men p cr veel van eer , wat brand Eg te 
zyn , en zy noemenze oek !kan Panas, 
dat is , braodige vifdi : want men word 
’er rood van over *t gehedc lyf, doch dat 
gaat naderhand met hoofdpyn over* an- 
ders fmaakt zy zeer wd, 
Verfdiei- Hunne wyzen van vifTchcn zyn daar 
dc wyicn mccll tweederlei , en al vry gecfïig. De 
tan vis- tenc noemen zy met dc TaJi Sockcy , de 
dcï andere met de Tali Cotiwcr te vtfËphen. 
Dc cerfte wyzcTdiSockcy hyaeBan- 
danezen (doch by dc Amboirjezcn Soki 
Soki, of Solbki ) genaamt, word dus in 
*t werk gdldt. Met het aanbreken van 
den dag , nis men pas ’r haur op de han- 
den zien kan , en ook *s avonds pis na 
zons ondergang , gaan io of zo kleine 
praaukens, omrent een groote fhaphaans- 
Ichoot, Lu een halve maan, wat van den 
anderen afgerangcm , van dc wal in 
zee, even eens, gclyk men de zegen uit' 
werpt , leggen, Zy hebben by zich een 
zeer lang touw , aan het wdk eenigc 
klappus- af gamoetobJaden z of 3 voeten 
van een valige maakt zyn. Dit touw is 
zoo lang , dar het van het Oofldykftc 
tot het Wcildyklle praajuwtje toereiken 
kan. Dit nu werpen zy zoodanig uit, 
dat het maai pas op dc oppervlakte der 
zee ruft, en vaii yder praauwken ook met 
een haak zoo llrek gehouden , en war 
bewogen word. Dit doen zy, opdat de 
klap pusb laden , die beneden m zee han- 
f en, en, door die beweging van alle die 
anken der p ma uwen mede bewegen, 
door der zei ver vry dieper na de grond 
doorgaande Ichadiiw, a] de vifch , die 
binnen die kring is , na de wal toe jagen 
zouden. Üp dat die vifch nu te fohuwcr 
worden , cn ie nader aan dc wal komen 
mogt , palmen zy , by zulk een gena- 
dige beweging van deze lyo , hoe langs 
hoe meer \ hoi diszdfs in , nval kande- 
len en de wal ook hoe langs hoe meer , 
cn tot zoo naby naderende 5 dat zy in 
ihai zyn , om al die vifch , die dan in 
een zeer korte en ondiep kuil by een is, 
door ccnige fero ’s , of fuiken, tc belet- 
ten weer na zee tc loopcn , cn die dus te 
vangen. 
D 
A. 
3i 
Ik hebbe dus vcrfcheidc maaien in eene 
tiek meer dan een gunlch vaartuig vifch, 
mceft makreel , zien binnen boord kry- 
gen; doch, volgens hun oud by geloof, 
moet *er geen vrouw by \ vifTchcn ko- 
men , of de vangll is busten hope. 
De tweede wyzc van villcfitti gaat dus 
toe. Zy hiaten een touw , waar aan op 
zekere afitand mede klappusbkdcn valt 
gemaakt , en kleine haakjens met aas ge- 
daan zyn, eenigc tyd zeer diep op 30 of 
40 vadem zinken , die zy dan na eenigen 
tyd met verfchetde viflbhcn tc gclyk op- 
h aaien. Anders vifch t men ook wel met 
bobbers 7 of groote doorlugtige korven 
met binnenfuiken, die zy op roo of 200 
vadem katers zinken en waar mede zeer 
fchoonc zeekarpers , en andere vifTchcn, 
gevangen worden. Bc huiven de zelve 
hebben zy ook groote co wyduitgebrcjdi 
fuiken, even eens als hoogc doorlugtige 
matten, met een feitk van binnen, zeer 
verre uitgezet , om de vifïêhcn in tc 
lokken. 
Op dit eiland Rhun plagtcn ook ccnige r 
weinige Nooicnboomcn te zyn s cn ik 
heb de plaats, daar zy (zoo men my hoornen 
zeïde) ge ft aan hadden, toen dc Engelzen nu hier. 
nog meefter hier van waaren , cn waar 
over zoo veel beweging in dc wereld ge- 
maakt is, gezien; maar ik gebóve niet , 
dat er yoo fluks boometi op hebben kon- 
nen grotjen 3 en men zei my, dat ’cr op 
dat Eiland geen meer , maai- dat zy alle , 
fehoon weinig in getal , tocfi ’tdcEn- 
gclzcn verlieten , mtgcrodd waren ; ge- 
lyk men ook dezelve, zoo nts men 5 er 
wter ccnige vernam, die door dc Nooten* 
ctci'S (zekere vogels, die de Nooten in- 
fw eigen , en zich weer ontvallen laaren , 
en dus als voort planten ) daar vervoert 
mogtenzyn, ten eerften gewoon was uit 
te Toejen. 
Dit Podo Rhun is 't, waar ov^r zoo Ccklr.- 
vecllpcl , veel jaaren aan een , gclyk men k- n vail 
omlhmdrg in jfitzma , en anderen 2ia\on^ 
kan , uiüchen onze cn de Engclfcbc Ooft- ^ \ 
indifchc Maatfchappy gewed I: is. mc- ^ï 
Al welke gelchillcn echter et rit in \ jaar Engel- 
1667- den 1D Juli op dcBirdafche vrede- ^ pver 
handeling niet alleen volkomen wierdeu M 
afgedaan, iruiar toen ook goedgevonden , 
dat de Lngelfchcji van ons, Nieuw Neder- 
land , tegen *t eiland Rhun , overnemen of 
verwiJTelen zouden , gclyk dit daar op 
zoo gevolgt , en waar by dit Eiland ze- 
den aan onze Compagnie gebleven is. 
In oude tyden had men op dit Eiland 
twee lieden Varaat cn Tod dam. Het 
heeft pas verfch water genoeg voor zyn 
volk , d ut weinig is. 
Zy waren van ouds zeer bygcloovig, 
fterk , gclyk de Bandanezeo , voor de 
toovery, en ook Odilimsi 's, en die van 
dc cilsntlcn Ay cnRhun gaven voor, van 
oud* 
