3* 
BESCH-RYVINGE v A « 
geen flaaviuneu zynefe , raogtgi met haar’s 
mans jonger broeder , docji de oudlle 
h roedcr mpgt met de weduwe vm zyn 
, jongllen broeder niet hertrouwen 
Die by yemams llaavin betrapt wiert, 
modi aa n tl oots j op 't ge r Li i gen h vat i v ryc 
lieden, doch van geen (Laven , fterven. 
Vr lier en Vry er liepen vnn ouds, en 
zelf in lanter tydep , zonder cenigc ftrafv 
by mal kunde ren j i n aar overfpel wiert 
by ben met de dood gefaaft- 
Zy tnogtep ook fiawe vrouwen drie- 
maal verwerpen , ra zc weder ivannemcn ; 
m?utr zon du yemani ten vierdemaal doen 
wilde , moeiten zy beide derven, of le- 
vendig, met V hoofd Vr buiten , begra- 
ven , cn zoo dood gcllecnjgt worden , 
ten ware zy in (bat waren , om zidh zoo 
dier, als de Prklteis prys np hen iïelden, 
vry te koopeo, 
Dicvxry wiert in de twee eerfte reizen 
by hen met \ maar dc derdemaal , ak 
men Vr ycm&nt op betrapte , met een 
geldboete, of ooft wd met oneffen Ha- 
gen geftraft: want die zulk een dief met 
evene (kgen gdlraft had, modi Vr zelf 
weer zoo veel ontGmgun, of zulks, volr 
t ens uitfpraak der Moorfchc Pauper , af- 
oopen j om. ’t welke te rnydcn , daar 
wonder lyk wel voor gezorgt word. 
De oude Bandanczt n plagtcn zich met 
twee dingen arm te maaken : ée vrouwen 
met het geven van maofryden aan haute 
vrienden , tciwyl de mans op een tocht 
gingen , cn om hen dus een behouden 
rem : roe re wenfehen > en de mam, w.cr 
behouden tehuis gekomen zynde , door 
V welkom bieren van hunne vrienden, 
die niet vertrokken , voor dat dc helft 
van de overwin ft gevlogen was. 
Het is van ouds her ecu hardnekkig, 
SoeniTv’ - VHJ S tr wb >s s vcrraadcrfch en weder- 
VcMer Ij-atuiig vnlk gcwcelt , op dewelke geen 
it.i t ter wereld te m naken was 3 waarom 
zy ook meeiï uïtgeroeid > ot na de na- 
buorge eilanden, als Ce ram > Goram , 
Krv, Aroe , Cailolo (dat meelt Banda- 
11e7.cn zyn ) Sodi , enz* in Amboim, cn 
andere Landen verdreven , cn gevJugt 
zyn. 
! “aar plagrcn Vr ook op de kuil van 
Hitoe te wonnen , aan wélke in c jaar 
i cjfp. cocgefbtan is door haar Edelheden , 
volgens Jcbryvra van den Decem- 
ber aan dit: van Amboina, om, volgens 
hun verzoek , na Batavia vervoert tc 
worden* 
1 Iet Ooftcrmocflon begint hier in Mcy , 
en 't Weftermocllbn in December , zyndc 
April cn November dc kenter maan dra, 
in welke dcQofler- of dc Welkt winden 
Zoo niet doorwaajeo , maar Uil zyn, cn 
wat ui cru lira* 
Het regent hier echter in V Ooftcr- 
moeflbn zoo lung, oog zoo iterk , of zoo 
brichie- 
ven. 
vaft, niet, als in Aniboina ; maar ïk heb 
gemerkt , dat hts; Wellef mudïbn daar 
met fwaardcr uitbet Hing van wind, dan 
elders , en als by fwaare v kagen , die 
zomtyeU honderden van btxtnicn uit de 
aarde rukken , zyn aanvang net mt. 
Die hier eerit komen, raaken gemee- 
nd ylt aan heeLc koonzen \ doch die 
J eland gewoon, cn dat door zyn, kven 
er gezond ^ cn vry lang. Ik heb Vr 
zeer oude lieden , pi onder andere 
eco vrouw op Cdarnmc 3 gezien , die 
ccn aankomende vrylkr was , toen de 
Hollanders in k juar 1611* ’t Hoog Land 
innamen; ten bewyzc bybrengenae , dat 
zy veel mandekens met aarde aangedra- 
gen, en zcU mede haar bcll gedaan had, 
om hun van V land at te houden. Öok 
de onderzvevongt Heemskerk met dc 
zynen, in Vjsar ifyy. by hun komJt in 
Banda , daar dik wils een man van i 
jaareOi 
In die tien maanden , dat ik hier ge- 
wee ll ben , heb ik dit land zeer onge- 
zond voor my bevonden ; 't gtren ik oor- 
deelde door koude dikke dampen, die ik 
in t OoflennodTbn T s morgens op ‘t ge- 
bergte van ■ t Hoog Land , regt tegen over 
myn kamer (gcmcendyk vroeg op zyn- 
dc) cen tyd lang ais ruilen , co daar na 
Zoodanig nctlerdalen zag, dat ik van tyd 
tot tyd dc kqudc niet alleen op myn 
voorhooft, cn herzemm, gevoelde, maar 
daar door van yder maand wd. drieweken 
nier den l^jig gcqncld was , waar uit 
dan koortzen on ti konden , zoo dat ik 
d:m guntch niet aarden kon* Ook (Li - 
ve n veel Üaavcn op \ Hoog Land , die 
deze koude pi dampige Jtigt met gewoon 
zyn. 
Anders heb ik het daar wonderwel ge- 
had 9 want ik Irad in al dien tyd dc eere 
van by den Heer i *andvoogt <mn Z\ii in 
huis myn i erblyf te houden* 
Men heeft hier zul ken overvloed van 
vifch , of vlcdch , cn andere fpyzcn niet , 
als m Amboina , maar de zeekarper is 
Vr fchoon , en hoewel men Vr veel meer , 
ra beier fcliaapen , dan in Apiboina 3 cji 
ved gdhedene cn gemc ftc b o k jen s , heeft , 
die tiaar op die wyze ju dl 'niet getneft 
worden , oordeel ik V echter in Am- 
boina ved beter koop , van levens- 
middelen te zyn j groente is Vr ook 
maai' paflclvk ; doch dc turkze boontjes 
aaiden 1 cr beter, als inAraboina. V rug- 
im zyn hier overvloedig , cn byna llc 
zelve als daar , uitgenomen dat ik Vr 
een vont, Pau, of dc llinkcrd , gerpamt , 
die in Ambon niet valt* Zy is als era 
Manggavrugt , doch watcragtiger van 
Het heugt my, dat ik in Maart idS 5 * 
den Heer é' HertQg , opperkoopman cn 
Hoofd tot Japara , cn bevoorens Hoofd 
tot 
