t 
B 
N 
D 
A. 
3 ? 
tot Lombok , tegen Juffrouw Joamts 
Padbrugge , Weduwe van de I 1 eer mn 
Vliet , over die Banda , en den overvloed 
van allerlei ceiwaaren en ververfe hingen, 
die me u daar had in *t jaar i6$i. (ïn 
welk jaar zy , . mee Mejuffrouw haar 
Moeder, daar cenige dagen gewecftwaïi) 
zeer heb hooien roemen , om 'c welke 
te bcwvzco , hy haar Él al vry trots 
afvnugdt , of zy dit by haar aamvezen 
ook niet bevonden had. Deze Juffrouw , 
van een vrolyken aard, en genegen zyn- 
de: , dezen fwetzer een franje I I ree Ie hier 
over te gé ven j zeidc , ja , myji Heer, 
het is zoo i maar ik heb ook daar na, 
verlban , dat men te dier tyd in Banda 
a'les, wat men maar by een raapen kon , 
opzamelde i en daar door lang nader- 
hand nog groot gebrek van aSes gelei- 
den heeft ; waar over ’tgaofche gezel- 
schap , uitgenomen myn Heer ie Hm&g , 
hertdyfc begon te lacchen y en hy [prak 
Zedert ooit meer van Banda '$ over- 
vloed. 
A iifdbc- Deze Eil inden zyn ook by na 5 1 ga niche 
vlagjca jnuu door aardbevingen , gelyk wy reets 
cemgzim gjÊtootft hebben, undciv/orpen, 
waar van de Vuurberg de voorname oor- 
zaak is , hoewel zich die meelt van O£to“ 
ber tot April en Mcy , ‘ en ook w el in 
Augultus en September , voelen haten. 
En op die aardbevingen zyn kr nu en dm 
ook fwaarc watervloeden gevolgt. 
Darmen hier zomryds fwaaren blikzem 
en donder hebben kan , is ons door de 
twee dondcritecncn , in k Perk van vtm 
ie» Broek. , gevonden , reets gcbliken. 
Zeker vriend in ’t jaar i6$j. hier geko- 
men, hoorde, hoe ’sjaars cc voeren de 
blikzem , ineen (chip, dar op de roede 
voor Ndnt lag , geflagen zynde , de 
fchecpskok al zyn noofd bair tri baard, 
zoo zuiver , ah of het afgdchooren was, 
weggenomen , dodi hern ganlch niet ge- 
quedi had gelyk hy dit niet merkte, 
voor dat hy, by geval "er na taihe , en 
het toen met vcrhaaftheid gewaar wiert. 
Men Bont over deze zcldzaame werking 
des blfkzon* , zeer verwondert , en deze 
fêheepskok had de ccrc om daar over uit- 
dutkkdyk by den Heer Landvoogt H r yn$ 
ontboden te worden , die ’er , met zyn 
bvh ebbent gezdlcbap , zeer over verzet 
lïond. 
„ Schoon de Randanezen van ouds hun 
^bnikc- eigen mal hadden, zoo isdc gemcene taal 
lyk. onder hen en met alle vreemdelingen , zoo 
d;iar 3 als om de ganfehc Oolkja door ganlch 
Indien (hoewel men op Batavia, Ceylon 
en elders ook de Poitugedehc veel ge- 
brut kt) de Maleitfehe , dat een cicrlyke, 
ryfec , en zeer aangenaame taal is. 
Daar zyn 'er, die treinen , dat de Noo- 
tenbooraen alleen in Banda vallen, doch 
dit is mis, gelyk wy toonen zullen, als 
wy van de Iiidifcbe hoornen handden i 
maar dit is waar, dat men "er deze land- 
voomjy alleen roe houd , om ze aan te 
qucken , en dat men die op alle andere 
pkatzen uitroeid. 
Tgt de hndvoogdy van Randa behoo- 
ren veil cheidc Eilanden , zoo om de Zui d- 
öuft) als om deZuidweff van Ban dn ge- 
legen y als mede de vaart op Nova 
Guinea. 
Deze Z. Doffer en Z. Wefter Eilanden 
zyn zeer veel in getal , die men mer hakfe Be ïauiï- 
naamen , en in haarf ft rekking , in de knort ^ 
C, zeer net vertoont ziet. " w dJer 
Wy zullen ccrlt de Z.Ooffer , en daar Eil-wdm 
na de andere , zoo \'Ctit het noodig is, 
aamvyzen en befchryven, 
Deze nemen hnar begin ten O. van 
^ groot eiland Ceram , ontrent i niyl 
Ikooiten Ceram Laoet. i 
Pas ü, ten'Z-vïHi k zelve ontmoet men 
ccrlt twee kleine eilaudekcns , waar van 
het Qoftclykit Tenimbar genaam t is» 
Wanncé^ uien van daar nu nuden na 
’t N.O. zeilt, heeft men her eiland Go- 
ram, dat wel ï z of 13 mylen v^nCemÜn 
Z. O. op legt. Het iS wd 3 et 4 mykn 
lang , en wd z of 3 mylen bretd , eq 
niêdt N. W. en Z. O, gel trekt leggen- 
de , waar na toe veel oude Bandaneezép 
gevlugt zyn , waar mede de E. Marit- 
fchappy nu en dan nog al wat heeft te 
doen gehad. Het legt ook ontrent 4 
mylen O. ten R van Saïowaïdri. 
Twee mylen verder Z. O. van Tenim- 
bar,, heeft men 'é eiland Saiowakki, dat 
byna mceft Z. ren O. en N. ten W . ge- 
ffrekt legt, en digt by t welke zich een 
ril , dat van Ceimn^ I aoet tot naby het 
zdve lApt , opdoet. \ ht h 4 mylen 
rtism lang , z mylen breed ( hoewel aan 
beide de cmdcn [“maller } en aan de O. 
kant van een baai voorzien j en ’tlieeft 
aan de Z zyde een klein rfffe , dat na 
’t Z. w. ftrekt. 
Het eiland Manabok ka doet zich % mv- 
len Z. OoJldyker , met een klein riijc 
aan de N, W. kant, op, Het legt meelt 
N, W. en Z. O. öeftrekt , is ontrent f 
mylen lang , en fchaars 1 mylen breed. 
'Drie mylen Z. Ooffelyker leggen Je 
twee: eilandjes Mattebcllo Z. O. ontrent 
z mylen van malkondarn , en pas 1 myl 
ydes- groot , van waar men z mylen Z, 
Oolfdyker by *t eiland CocfTevoey komt, 
dat ontrent 3 mylen lang , en 1 mylen 
medt breed, en in kO. en W» van een 
baai voorzien is + 
Anderhalf myl L. Qoffelylter heeft men 
een droogte wd van z of 5 mylen in 
’t langwerpig rond , met een klein eilandje 
aan de Z, O. zyde ï inylcje daar buiten , 
ten O. van 't welke 6 mylen een dj’oogtc 
van z of i mylen in 't rond , Podo Floivs 
gcuaamt, legt. 
E 1 
rt * 
Twee 
