BESCHRYVINGE van- 
Dit land in zkh ichén is teer voïk- 
tvk , doch 't volk niet te vertrouwen. 
J-ïct is van 't jaar 1615. al onder de E. 
Maurfchappy géwccli ; gelyk wy nader 
uit ccn Verdrag, tuffeheu hen en ons ge- 
.mankt > maar dat wy nier noodig geoor- 
deeld hebben hier by te voegen , zouden 
konnen zien, 
Een klaarc pftuve vinden trouw looien 
aard dezer I mandeis zag men in \ jaar 
1685, toen 'er kapitein Hyjfdberg , met 
den lieuccnant Rodenburg en de vaandrig 
Stitau KfjxsZ -de met een tchip en 
cenig krygsvolk na toeging : want zoo 
jas hy daar gekomen was , verfc henen 
wel Zoo gewapende mannen voor het 
dorp Workcy, dat om de Z. lag. 
Deze q namen vty ftout op hem ai , en 
chooten met pyl en boog na hem , en 
Zyn volle j maar toen Hyfldbtrg ’er eenïge 
met het Schroot van zyn Princenftukjcm 
wegmaaide , gingen ?,y , niet gewoon 
op zulke heets boontjes te gail te gaan* 
ten eer Hen door. 
Naderhand tot de vrede ukgdokt, 
en op een fteik doch veilige plaats by 
een gekomen zynde, s viert het verdrag , 
dat zy in drie paajen iH ftaavcn aan 
de E. \ laat fc happy geven zouden * ge- 
troffen. 
Volgens dit verfprek dagt men dat zy 
de eer (te zes zouden gaan haaien v doch 
zy vergaten weer te komen. 
' Men kreeg ook tyding , dat ’er geen 
een xnenfch meer in T tdorp was, en dat 
l of 4 Hollanders hunne hoofden al quyt 
waren 3 hoedanig zy ook te Cabrovo voe- 
ren , een dag of twee reizens verder ; waar 
op de onzen goedvonden niet alleen W or- 
key j maar nog 8 of 9 andere dorpen te 
, verwedden. 
Op de zelve wyze waren de onzen 
daar in de j aaien 1*546* en lófj. ook 
onthaalt , wanneer zy ccril met die van 
Gotain 3 en daar na met die van Ccram 
Laoet, onze vyanden, aanlpanden , ver- 
Iclictde Hollanders vermoore 5 en ccnigc 
Coracoras der Ambomezen genomen 
hebben } en geen wonder , alzoo de Ban- 
dancezen herwaarts, en na Key gevlugc, 
deze Inlanders geduurig tegen om op- 
hitik-fi. 
Hprp Dit Workcy is een zeer groot dorp-, 
Workey. en CLn byzondcr nette N eg 17 , ltrek» 
kende zich wel een klein halt uur verre 
uit 3 gelyk het ook een der magrigfte 
A roefche dorpen is. 
Het heeft ook alleen een paarlbank 
onder zich , wel t‘ Jag van 't zelve ge- 
legen , waar na toe zy mei jonken en 
groote vaartuigen { hoedanige zy 'er wel 
70 of 80 hebben) vaaren , waar mede zy 
ook alle anderen de vaart derwaarts be- 
letten ? of hen , zoo zy daar echter ko- 
men, beoorlogen. 
De mee tic, die hier vallen, zyn maar 
ftofpaarkn; doch ik heb J cr ook gezien, 
die als een gtuauwe ere van grooie , ja 
die grooterj en by zonder fchoomanwa* 
eer waren. 
De hnofdncgry is miWokam, alwaar 
wy een fcrgcanc , een cnrporaal , en 10 
of iz Ibldaatcn in een veiling van pallïs- 
zaaden leggen hebben . 
Hier vallen vee) verkens , hoenderen, 
allerlei Indifche fruiten (doch weinig 
I ‘sjain peda's ) boontjes , oebi's, ftgoe , 
atstp 3 parad j s- en kon ings vogeltjes, 
Codïböoeflcfs f zei- er landdier , dat wy 
onder Amboina’s tioÏÏc vertonnen) pilan- 
does ( een looir van dieren als konyneii 
met korte vpprpooten cenige zeldzame 
zoehoorens) Locri's, veel viïch, en meer 
diergdyfcc goederen, 
/y weten daar zeer weinig (uit geno- 
men uian.de hoofdplaats, door dcvcrkee- 
nng met de Holhmdcrs ) van goud , of 
zilver y maar hun befte Ie batten zyn oli- 
iantsïandcji, en eongen, 
Hunne doode kinderen, en ook de ly- 
ken der oude lieden, hangen zy in gabba 
gabb.i kiften in. den rook , en laaien die 
zoo hard , ak mummie, uitdroogen, die 
zy dan verder onder hunne hmey 's, en 
zolderkCQS van gdpletcn bamboezen, 
bcjvaarcn. 
Zoo hun vuur by ongeluk uitgaat, 
zullen zy dat nost by hunnen nabuur, 
Ie hoon in een en 't zelve huis (al zoo ver- 
fcheidc huishoudens onder een dak leven) 
zoeken > maar aanllonts zdft weder vuur 
m naken, dat zy zeer behendig, mee een 
zagt tegen een hard hom je in een kuiltje, 
daar in gemaakt , zeer ilerk te wryven , 
en met wat tontel van drooge klappus- 
bolfter , of iets anders , daar by te leggen, 
weten te doen, 
Dh volk , nu en dan in Amboiöa ver- 
tclienen 3 gaven haar Edelheden aan die 
van Ambon m Banda , in ’t jaar idyo. 
den 16 januarii , hft wel te bejegenen; 
doch in ’t volgende jatu gaven zy weer 
bevel om hen van Amboïna en Java af te 
wee ren, 
Hier zy n geen ri vieren , weshalven men 
zich hier met zeer liegt putwater , of 
met ccnigc ftaandc waters , moet behel- 
pen , iht waarfchyndyk de oorzaalt is, 
dat 'er voelen llerven , en die 'er nog van 
daan komen , xt zeer ongezond uic- 
ïlen. 
Op deze eilanden van Aroc j Key , ent. 
mogen alleen de Bandaneezen , waar on- 
der zy eigentlyk liaan, en geen Aipboi- 
neczcn , dan alleen by verlof van haar 
I Edelheden , gelyk zy uitdrukkdyk den 
6 Maatt 1691, beveden , vaarco , by 
welk fchryvcn zy 'e geval van Jacob van 
Cüfdcm , te dier tyd in Amboina wonnen* 
de , uit zonderen, Ook verboden haar 
? Edel- 
