4 * 
BESCHRYVINGE van 
Loltket, 
Mqi. 
Leti. 
Kifler. 
ï\ta\ 
plant 5 of door Lorrendranjcrs "er gebragt 
worden , te doen gcweelt 
Om nu deze , en andere v: ccindclingcn , 
hiervandaan tc houden, en om dc N oo- 
teuboomen , uit te roe jeu , had men goed- 
gevonden deze veiling "er te leggen. 
In ’t jaar 16(54, zogicn dc Logclfchcn 
door een van onze gew&cne dienaars, 
Fincent Feite gerramt , dit eiland in bezit 
te nemen j doch men zond ’er uit Baoda 
volk m toe, k geen hen dat belette , cn 
mvn buigt dezen Feite van daar ita Ikn* 
da , en verder m Batavia , om daar zyn 
proces op te maak en, alwaar hy ons ook 
Kennis gaf, dat prins Cafonmtta , broeder 
tics konings van Kcmate , toen op M t- 
fcaflar wooncode , na Engeland gcfdire- 
ven had , om die natie tot zekeren aan- 
fl-ig op Ce ram aan tc zetten , w eshal ven 
Voortaan wat naauwcr op hem Éiont ge- 
let cc worden. 
Dc quaad aardige lugt hier is echter 
oorzaak geweril , dat men naderhand ons 
volk, alzoo dat hier at te fterk itierf , van 
daar gelig 1 heeft j hoewel ’cr nog wd 
opgevanren word. 
Vyi or jó mylen Benoorden Dammc, 
en zi of i\ mylen Z. W* van Banda 5 leg- 
gen dc twee fchikipadsd landen Ü. cn W* 
een halve myl van mal k anderen. 
Twee mylen Be wellen het groot rif, 
dac Bewdto Garemmen legt, doet zich 
't eiland Lokker, dat 6 mylen O. cn W. 
lang , cn z of 3 mylen breed is , en j; 
myl Weftalyker 't eiland Moa op. 
Dit is wd 8 mylen O. cn \v, lang, 
cn^ of 4 mylen breed y leggende in 'tü. 
met een dikken hoek wat nu T t N + op, 
en in W met een rond klein hoekje in 
't midden uit. Het legt rondom op een 
faal rif, hoedanig ook f t eiland Leti z 
oh 5 mylen Wcfielyker zich vertoont f , 
dat 4 of y mylen lang , z‘ myl breed , cn 
7 of 8 mylen in *t rond is. m 
Hier vallen veel verkciis, en fcïiapen , 
die na Banda , ca ook wel na Afjiboinagc- 
br.igt worden v doch men heeft moeite 
om zc op tc brengen , en in ’t Ccrfte aan 
't gemeen voed zd daar te gewennen. 
Dit eiland is zeer bergagtig , en dc 
ingezetenen , die ik gezien en gdprdfecn 
Jicb, Ichymm van geen quaadco imborft 
tc zyn* 
Zeven of 8 mylen ten N. W. van Leti 
legt ’c eiland Ki Oir (dat ook wel Ketter ge- 
naamtwort) ’r geen omrent fï of y mylen 
in ’z rond , en op een faal rif gelegen is, 
hebbende in 5 i N. een tlaauwe bogt. 
Agt groot c mylen N. \V dtoly kcr legt 
het eiland Etter, dat medl vierkant , O. 
en V/ . 4 mylen lang , en 7; myl breed 
is. De Hoofdnegry , daar den konirtg 
van dat eiland woont , is AtnagiUi ge- 
matnt , die in 't jaar 167 t T in groote 
vreeze voor de Portugeezcn van Timor 
was j die hen , cn ook die van Kiffir , 
Tcisïta. 
Aroe , enz, dreigden , te overvallen , doch 
baar Edelheden gaven aan die van Banda 
lift, om hen te onderfteunen* 
Negen of 10 mylen Benoorden de N. 
O. hoek van Leti legt een klein eiland, 
dat pas t of 5 mylen in *t rond is , van 
t welke het eiland Teralta pas 1 mylen 
Weftclyker legt* tuilchen welkers Z, O. 
hoek , en dit eiland , zich nog een klein 
eilandje opdoet , gclyk 'er ten Z, m 
Teralta t myl nog een van tl myl 3 11 
’trond is. 
Dit Tcralta is ook tncefl: vierkant O. 
cn W. 4'; myl ( hoewel na "t N . wel f 
mylen ) lang , cn } of 4 mylen breed. 
Ontrent de Z. W, lioek legt hcc dorp 
Roman , cn een half myl Bcwcftcn dit 
eiland s af cn aan dit dorp , een klein ei- 
land, dat ij myl in 'trond k 
Vyfden tnylen Benoorden dc N. O, 
hoek vanTciaka (wd zoo Qofklyk) legt 
het brandend eiland met éen rtijc in *t N , 
zynde J t eiland 3 cn J t rif, ydeï omrent 1 
myl in 't rond. 
Zestien of 1 7 mylen Benoorden T t Bmn- , t BFa|li 
tiend eiland ( wel zoo Ooftdyk ) legt een dmd 
fhial rif, het Zuiddyk vif genaamt, dactibuA. 
zich wd 2. of 5 mylen L. cn N. ib-ekt. 
Twee mylen ten N. O. van ’r zelve 
heeft men weer een rif, dat wel 4 mylen 
N. W. aun itreki , cn T t geen wd 2 my- 
len breed is, \v\m op zevert kleine ei hen- 
dekens N, Wi en Z O. gdlrekt, cn digc 
by een leggen , voerende den naam van Nodük 
Nodïa Pinhos j cn 2 of 3 mylen N . Dofte- ] ^ 
lykcr leggen 'cl nog drie in een dridprong 
tiigr by c cn 7 zyndc de drie Oolfdyke 
NoefFa Pinhos eenaamt. 
Deze hat ƒ i e leggen ontrent 16 mylen: 
rnim N. O. van de Schilpads eilanden , 
waer mede wy dan alle de Z. O. en Z. 
W dier eilanden ( zoo als die gemeene! yk 
genomen worden) meenen nangowezea 
tc htbbcn. 
Doch haar Edel heden hebben deze vaart 
niet alleen tot Killer cn Etter , m;sar al 
zeden t jaaf 1685. ook tot de kult van 
Balawskö of Balaboa , aan dc O. cn N, 
feu ft van groot 1 ‘ï m or , cn W e ftel y kcr , 
niet verder, dan rot Ade of Mantoctoc , 
bepaalt- Op wat breedte nu alle deze 
Eilanden leggen , km men in deze kaart 
net zien, 
Zedcrt yede jdfan hebben de Banda- 
nceztn niet alleen op deze d landen , maar 
ook op Nova Guinca , als mede op dc 
Papodchc dknden , en tot aan het Zuid- 
land , of een gedeelte van dien , gevaaren. 
Dit Nova Guinea is een z,ccr giooc 
hnd in zich zcl ven, cncigcntlyk al mede 
evn gedeelte van Jiet 'Zuid land , zoo a 3 s 
liet zich agter Gilolo , en niet verre van 
k zelve , ombuigt , zyndc van dc Arocfcbe 
d landen 18 of 20 mylen na ‘tZ, , cn 
of 84 mylen van üamln gelegen. 
Men 
3 
