I 
FC 
N. 
71 
fihm At Bandancezen en ms. Dood des Lamhwgts, Hcnrik van Bcrgcl tweede ÏMnfa 
voogt. Be vrede mimlm doet de Bandaneezcn gehrtkm. De Hert' Rcynft i<5! f. in 
Banda. , om hen tc jlmffen. Poeh Ay door om onder van der Duflen verovert* Doch 
fchandehk verhoren. Poeh Ay door dm Bevelhebber Lam- in 7 jdar \6\6. hernomen , en 
de Ban dalweien tot een nieuw Fcrbond gedwongen. Dat zy weder breken, Imïhwy in 
* tjmr i 5 ti. door de Heer Coen verovert \ en alles verder aan om overgegeven* Nieuwe 
moord door de Bandaneczcn gepfeeff. 
N A dat wy bevorens de eilanden 
van -Banda, cn T t verdere, daar 
^ omrent aanoacrlcenswaardig ? bc- 
fdtroen hebben j zoo zal her nu niet on- 
gevoegdyk zyn , dat wy beginnen na re 
lp en ren, wanneer hetzelve aan deEuro- 
E eers begon bekent te worden , en wie 
et cerfl ontdekt heeft ■ ook wanneer, 
cn op war dQic , de Nederlanders het 
verovert hebben, 
By de Ouden vind ik daar niets van , 
cn fehoon zy ecnige kennis van de Nou- 
tenmufeliaat , of van de Foelie , gehad 
hebben, willen zy egter niets van ’t land 
daar zy viel 
Onder den Molukzcn korting Marhhoem 
zyn in ’t jaar r^y. wel verfoeide Ban* 
dancezen tn Ter nat e gewed! , gdyk die 
eilanden ook wel van ecnige Oofterze 
volken bevaaren wierden y doch van de 
Band* by hedendaagse Europeen» komen ons als de 
geeiaT*” oudfte volken , die de Bandafche eilanden 
ccrft bc- gekend hebben, de Fortugcezen voor. 
kent in lei die tydem wierden dc llandancczcn nog 
È iaaï door koningen beitierd , om "t welke te 
bewyzcn , wy maar de 14 Alkitfit of liiflo- 
rie vm den Hitoeëfchen fchryver Ridjaii 
hebben na te lezen, die daar in zegt dat 
de koning van Roungein met een vloot 
der Bandaneczen mede na Hitoc quam. 
ïh ’t jaar 1 foG. zie ik , dat de Ridder 
Jjtdmyk di Bar thema , een Italiaan van 
Bononien, hier geweeft zy , die echter 
zoo belachdyk van Banda fchryft , dat 
mè Q zou moeten ooi deden, dat hy deze 
eilanden nok gezien had. 
Na dat Alfcnfus Allwkerk in ’t jaar ry r r, 
Malacca ingenomen had , zont die 
groote man Antonï Abma in December 
met drie fchepcn na dc Ooit , om dc 
Moluccos te gaan ontdekken. 
Gdyk mi by dezen togt van hem ver- 
fchcide plaatsen aangedaan wierden , alzoo 
gierde hy in den beginne des jaars ifiz. 
ook dc eilanden van Banda allerccrft aan , 
dc roem hebbende van die ’t eerft ontdekt 
tc hebben, alzoo ’er (tmma wetens) voor 
hem noit cenig Europeer 5 dan de voor- 
noemde di Bar thema , geweeft is. 
Hy maakte te dier tyd een verbond 
met de Banda neezen , rigtte op ’t ft rand 
(waajfchyndyk van Combi r , daar Zy 
hun vcrblyf hadden ) een Üeeuc zuil op , 
met dc wapenen van koning Emamtèl » en 
de tyd van zyn kom 11 aldaar , daar op 
uitgehouweti , mm een lading Nootcn* 
muskaaten in , cn -zeilde , Dekt - door 1 
jaar 
Ijii 
fwaarc ft 01 men om dc Mduccos in dat 1511, 
jaar te kennen bezeilen , weer ittMÜao 
ca, by zich hebbende Franfük Scrraan , 
die, die van hem afged waalt zynde, on- 
dertuftchen gelegenheid kreeg om zeer 
gevaïlig Amboina te ontdekken. 
Na dezen eerften ontdekker van Banda 
blykt my nergens , dat de Porrugcezen 
hier in eitdyke jan ren weer quamen. 
Dc naaften aan hem waren Garfias Hen- 
tik 7 en Antam Brit , welke laatllc als ccriic 
Landvoogt na dc Molueeos gaande , en 
in ’t jaar ifu. in ’t einde van Fcbruarii 
hier aangierende , dezen Garfias Henrik , 
die pas voor hem van Gi cftic, op *t eiland 
Java, vertrokken was, al ren anker leg- 
gen vond. 
In dezen tyd , wanneer dc Moluecos 
cn ook Amboina , twee fchöoiit kind- 
voovdyen , eer ft door de Portugcezen 
ontdekt waren , lag hen ook zeer veel 
aan Banda, als een land, daar zy zedert 
zeer veel phgten aan te gieren, gelegen j 
’t geen Etif ook bewoog , om hier voor 
zyn vertrek mede een zuil op te ligtenj 
dat egt er zoo gemakkclyk , als met die 
eerfte (die my toefchynt door de F3anda- 
ncczcn om verre gehaalt, en’ertocn niet 
meer gc weeft ie zyn ) gecöZtns toeging ; 
want de Bandaneezen, zich hiertegen, 
met lievige woorden , en daar na met daa- 
ddyk heden aan kamende , wilden dit in 
7 eedtganfd] niet todbun > maar nader- 
hand , n verreed zynde , dat ’cr die met 
een heel ander oogmerk , als zy zich 
verbeeld hadden, gezet wind , hebben 
zy bet einddyk toegdaate. 
Hy vertrok in Mcy van daar met een 
vloot van 7 fchepcn na Tcrmte , cn in 
dat zelve jaar verlêhéeneti ook eenjgc 
Baiidancezcn aldaar om nagelen in te 
kon pen. 
Na dezen tyd fchynen de Portugcezen 
zich hier in Banda als kooplieden , die 
daar een vaftc verblyfp laats hadden , op- 
gehouden te hebben, te meer, dcwyi ïk 
zie, datil farryti Aifonfi de Mefo in 't jaar 
ifzq. vandaar z jonken na Tc mart zont, 
om Aiïtöni Brit , met Almanfory koning van 
Tidore , in oorlog zynde , tc ondcrlleunen. 
Ook gierde in ’t jaar jyzy. Garfiat 
Henrik y vervanger van Atiftmi Brit in dc 
Moluecos, hier aan, die Martyn Aifinfb 
de XMq ? van Brit na Malakka gezonden , 
doch hier aangcloopen , met dc Banda- 
neczcn in oor Jog vond y weshalven hy ^ 
zich by hem voegende, hea tot zyn on- 
K geluk , 
III. Diêz. 
