En in 
Prent 
verttekL 
BESCHRYVINGE van 
door de weer bpbüdende trobw loos beden 
der MacafFaaren , die ten cerften de vrede 
braken , en ’r beloofde aan ons niet geven 
wilden, belet, en men heeft 'er* tot bet 
fluiten van een nadere vrede den if dtfl Juli 
trtöp., mede moeten wagten, wanneer 
men 's jaars ’er aan , dit hoognoodig werk 
hervatte , en van tyd tot tyd daar aan 
gearbeid heeft, totdat men het in ’tjaar 
1677, in dien ftaat , waar in het nu is T 
voltooid heeft» 
Wy vertonnen het zetoe by de letters 
P + V. zeer net afgcrcckcnr. * 
Het is fraai groot , en is met y bol* 
werken , die Mandarsjah (of Mandarlaha) 
Amboina, Bats jan, Boetor», en Boni ge- 
naamt zyn, vcrftcrki , buiten de welke 
het ook cc n water- en een tand poort , en 
een Ibort van oen ra velyn. heeft , die in 
*t jaar iö7p. aan de tand poort gehege is, 
n.i dat ’s jaars te vooren Je rediiit Man- 
darsjah, die ontrent Zfo treden Bcooften 
deze vcftittg legt , Beduiden het Hoog 
Pad, dat na Bontewaal (cigemlyk Bom 
tuwatac genaam t ) luopc, van vierkante 
ftcenen opgetrokken , en met een grcigt 
omringt was , hoedanig die nog met ccn 
bezetting van 1 fergeaiit , z. corporaals , 
I boflehieter of konftapclsiTmt, en 3 o of 
gy fchildergaften , in wezen is» 
In deze veiHng woont de Nederlandse 
Heer Land vangt van MaenÜkr, dc Op- 
perkoopman cn Tweede van die Lahd- 
voogdy, dcCapitein, dc Predikant, aan 
de ccnc zyde , by de Kerk , en dc ver- 
dere Bedienden als dc Sokly boek houder, 
S]ahbvmdjjxr , W mkclicv cn Geheim- 
jchryver aan dc andere zyde , hoewel 
zomiyds wel c enige Bedienden mede bui- 
ten woonen. Ook is de Kerk boven ten 
gewelf, en beneden heeft men eenigc 
pakhuizen. 
Het verdere, dat men van deze vefting 
zou kannen peggen , kan men in ue 
teekening , uicgetjpifet zien , waar by 
wy niet anders te voegen hebben , dan 
dat dezelve gemeen dyk zeer we] , zoo 
van gdcbut cn verder Ammunitie van 
oorlog , als van een itcrïfre bezetting, 
voorzien is , om dat Maraflhr voor de 
fleuiel van de Ooft gehouden word, be- 
lui ven dat geen volkeren zoo zeer s dan 
dc Maciiliiaren, tc vree zen zyn, wcshal- 
ven daar tegen goede zorgc moet gedra- 
gen worden, 
Dc andere veilingen zyn , volgens het 
10 Art» van bet Vredeverbond in 'r ja^r 
1 66p. iu fiche n ons cn deze vorilen gc- 
maakt, afgebroken, cn geflcgt, 
l)p MacafTar is geert drink- of rivier- 
water , dat al vry vérre gchaalt moet wor- 
den v doch men heeft Vr overvloedig put- 
water, d?t. goed is. , 
Men heeft 'er verlek vide Bafaats cn 
Markten ,, waar up oymioed vac ryft 
(alzoodit het regte, cn 'tfchoonfle ryft- 
tand is , dat men wcnfchcii kan) hoen- 
deren, ganzen, enden, dinding, of ge- 
el r oogt nertenvledch , en alles zeer 
overvloedig, verkogt word ; maar op dc 
markt der lïocgis ( onder de koning van 
Boni ftaandc) is 'i niet zeer pluis v alzoo 
men daar ligt ccn ongemak krygen kan , 
van gekiift , of quidyk gehande! t tc 
worden, 
Men kan hier in vrede ’s tyden een laft 
ryft van 3000 ponden voor 1 f of 1 6 
ccn fchoooen endvogel vooreen dubbeltje, 
ccn groute gans voor een Schelling, oen 
kocbceffc voor z of 3 R dct> , cn dus ook 
het verdere zeer goed koop krygen* 
Hier is overvloed van viich , v leeft: b t 
cn wildbraad* ïu ceiic jagt der konïngeti 
wenden \x z of jood henen jiclyk ge- 
vangen , welk vlccfch zy in de zon haten 
draogen , cn dan by Pik oh' tegen 4, f of 
6 R dÈi * verkoopen. 
Groente is "er mede teddy k,cn men vind 
Vr zelf, hoewel niet overvloedig, aipergies. 
Ruiten de Hollanders zyn hier nu geen 
andere Euiopecrs , hoewel Vr in vewrige ;^^ 0Qn ' 
tyden dc Engdzen en Dcencn mede hu nnc 
comptoiren gehad, gdyk ook dc Portu- 
geezen daar rot *t mr irfrfi. gcneftelt 
hebben. 
Benevens de zelve woonen hier ook 
Maeaftaaren , Boegis, Ta era t tets, enz. 
Men vind in ’t Ooften geen trotzer , 
vernuftiger , oorlogsktinthgtT, nog dap- 
perder volkeren , als de Macaflaarcu , ge- 
woon zyjide, ;ds zy ten ootlog trekken 
{ gclyk ik wel gezien , en ge hoort heb ) 
al voort rekkcnile dc dappere daadeu van 
hunne voorouderen op te zingen , om 
mal k anderen tot kloekmoedigheid op tc 
wekken, 
Zy zyn zoo vernuftig , dat zy bynaDe Ma- 
altcs , ’c zy van fnaphaanen, en aftcrld * 
geweer, ’tzy van gefchut (dar zy ongc-^ hi:> 
meen fraai en cicrlyk gieten ) kruit , en 
wat dies meer is, zoo wel, als wy zelfs, 
weten tc maakenj nmfzy zyn ook zeer 
trou w loos en wraa kgic r ig , konn ende ni et 
dcit mmften hoon of Smaad ongewroken 
laaien doorgaan , zoo dat zy, in flavcrny 
vervallen zyndc, ook voor de gevaar! yk ft e 
ilaaven gehouden worden, hoewel zy dc 
fchranderftc , mooiftc, blank Sle , zedig- 
ftc, nioedigfte, arbeidzaamllc , cn eer- 
gierig Sic zyn, op welke men wel geruft 
kan wezen , als men ben rruar nier haond , 
cn voor at , als men (10 opzigt van de 
mans) zich wagt , um niet by hunne 
wy ven tc loopen, alzoo een Nederlander , 
of wie 'tzy, die du doet, al was hy nog 
zoo groot i met zyn leven fpecld , waar 
af ver fc heide voorbeelden zyn , gclyk zoo 
de opperkoopman alhier, Pairfus de 
na ’t jfSar 1^78», zoo als hy in zyn ftoep 
nier eernge vrienden zat te praaien y door 
een 
