17 $ M A C A S S 
17^ tegen jfm gedaan is, waar uk dan 
by zommigen te meer vaftgdtdc wond, 
dat /stil 7eb deze moord niet , dan mei 
voorkennis en goedvinden , zoo van de 
H«r urn Tby£ , als van den koning van 
Boni, bedreven, of dat men ten minften 
zeer grooten fchyn tot zulke gedagten 
gegeven beeft, hoe ftc/k ook die koning 
van Boni dit daar na (gdyk ons in 't ver- 
volg nader voorkomen zal J loochenen 
mogt* 
De dood öndeituflcheu quam de Heer van Thye 
van de niet lang na deze bedreven moord (dat 
Heer vin wel meelt tot zyne verfchocmmg is) in 
AïJ® Juni te ftervetij waar van de Regcering 
van MacaGar den i4 iicö dito aan h|ar Edei- 
beden kennis gaf, die rceis niet dan re 
veel met die moord van sltw Trkü belem- 
mert , zich niet minder dom *z onverwagt 
afïtcrvcn van dien Heer verlegen vonden ■ 
doch om zich hier door te redden, von- 
lïe Heer ^ Cn ^ c ^ lc d cri goed ^ 1 kcr Cflrjw- 
Bcemmk & Msermnk (die zy al bevoorens in de 
Land- Heer vat i Tbye 's plaats gekoren hadden) 
vC>0 S t ‘ met hun fehryvens van den «*» juli , 
na MaeajTar , maar met zulke wonder* 
Jyke bevelen over T t geval van Ar o e TtAoy 
af te zenden, dat men nu en dan moeite 
hebben zal om ie naden , wat zy in 
deze netelige zaak beliefden gedaan te 
hebben , al zon zy dan eun s bclathcn , 
dat men hem ftreng ter dood vonnüTcn , 
en de tering der E. Maaide happy in 
dezen wd bewaaren, en dan weer, dat 
men zien zou door de Grooten in der 
flihc op allerlei bedekte middelen pardon 
voor hem by haar Edelheden te doen ver- 
zoeken. 
By \ vertrek van de Heer Bwmink 
hadden haar Edelheden ook ( gdyk al in 
't jaar itfpS, vaftgeftelt was ) befloten een 
tweeden Capitdn nevens Jan Pietmzwn 
IViJjclburg (namelyk BitkfRiód 3 die over 
cenige dagen mcr het hrheepje de J hut- 
loop volgen zou) naMacaffar te zenden, 
en den Heer Hemk Colhan van Lyvdcn , 
te dier tyd Gezagh ebber hier , na d e Heer 
van Thye 's dood, te verjoflen , en zyn 
E* met de Hartloop , of eenig ander 
vaartuig, op Batavia te verwagten , ftaandc 
als Tweede hier dan de Heer Jncob KLm*- 
zoon , m de Fiscaal Iknrik Stronk op (die 
zoo na Ban da ging) door den onderkoo p- 
man Jitcobus Poi vervangen te worden , 
gelyk zy nu jfttnt van dtrMyl als Saban* 
daar goedkeurden. 
Aangezien nu de nieuwe Heer Land* 
VQDgL fitermnk by zyn kom ft op Macafiar 
(volgens gewoonte) geen memode we- 
gens den ilaar van *t Macaffaats gouver- 
nement , dewyl de Heer van Thye dood 
was a te verwagten had, zoo hadden haar 
S dheden hem alk brieven , zeden ’tjaar 
over en weder gewitlclc, mede ge- 
geven, om die op de reize te doorkzei^ 
A A R S C H E 
1 en daar door een grondige kennis van df J7aQL 
Macaflaam zaaken te krygtfi , vaftfïel- 
Jende, dat de Heer Collaart^ en cic Raad, 
zyn Ed., by zyn kotnft, wel nader van 
i alles , T c geen zedcre mogt voorgevallen 
zyn , onderrigten zouden. 
Doch eer wy hier mede voorrgaan 
moeten wy ttiflchcu beiden inlafïtn zeker 
berigt 5 dat haar Edelheden aan de Heer 
Jk&nink voor zyn vertrek gaven, 
Zy vertoonden aan zyn Èd. , dat Ma- 
Caffir de fteutel van de Ooft, en dat deze Berigt 
Land voogdy hen , teotyde, toen de Ma- 
caJTaarcLi nog in hunnen bloei waaren, ain & 
zeer grooce belemmeringen en mo^clyk- Heser 
heden, voor ai in Amboina gegeven had- Bccmmjc 
de j maar dat zy inde taaien 1667. cnï egCciS 
en i f>6p, door de l leer Spedtmn betcu-gciiakoi 
geit zynde , men haar nu ook wel ftreng alhier, 
iti dien band houden moei! , waar toe de 
E, Maatfehappy nu de magt in handen 
had , door \ Contract van Bonayc , en 
’t xxv. Art, van dien ■> alzoo zy by dat 
Art. gemagtigt was , om over hunne gc- 
fchlHm, als cerfte Bondgenoot , in bil* 
lykhdd r en volgens '$ Lmds regten te 
vonniiïèn. 
Maar gdyk nu , met, die tc doen , de 
regte balince onder de Bondgcncweeu 
gehouden word , a?zoo is dit een zaak van 
de uiterik om z igt i gh e id , en v au zoo veel 
moeite voor de Hoeren Landvoogden ze- 
dert dien tyd gewoeft, dat haar Edelhe- 
den bekennen moeftcn, dat men dit, by 
kleven van den voorigen koning van Pa- 
lach a , noit na den cilch van dien Art. 
had kennen uitvoeren , aangezien die ko- 
ning s bevoorens mede door de MackOTaaren 
t’ondergtbragt zynde , en zcdcrt onze 
wapenen onder de Heer Speelman gevolge , 
en door zyn grootc dknften , veel ver- 
mogen by ons bekomen hebbende , die 
S enheid en genegenheid van haar 
eden van tyd tot tyd had zoeten 
waar tc nemen, om zich aaa de MacalTasv' 
ren, op wélke Ky zeer verbittert was, te 
wreeken, en hen, daar hy maar kon, tc 
verkleinen , gelyk ook hier uit een bele- 
gering in "t jaar 1677. door Radja Palsckn 
t ev^o'igt , en waar door een gra^t getal 
lacajfaarcu van \ eiland Celcbcs geviugt 
was, die daar op hunne rooveryen, en sinden: 
voornemens op Java p s Ooftkuft, Tsjcri- 
bon, Bantam , Sumbawa, Palimbang* 
Jambi, Siam, Borneo, en elders, zeer 
ilout in ’twerk geftclt, en de E, Maat- 
fchsippy op alle die eilanden, en kuften, 
veel mocjdyk heden verwekt $ en tot 
grootc on kollen genoodzaakt hadden, 
alzoo zy hen dwongen na idfc die plaat- 
Zen , daar zy de p\ pen fkiden , van tyd 
tot tyd veel krygsvolk cc zenden. 
Dooi dezen aanleg had de overleden* 
Radja Pakeka met ter tyd op Cckbcs de 
volfbcktc oppetmage over alk de andere 
ko- 
