13 
DeBalifche vrouwen 7 .yn in haar eigen 
land niet; veel beter aft ilaavinncn , alzoo 
zy als muilezels moei en arbeiden , en 
ze! ft agter dc ploeg loopen , zonder dat 
zich de mans daar ecnigzing mede bcmoc- 
jen. Vee Ie der zelve zyn zeer goede 
vroedvrouwen , en, m ft lands wyEe, al 
zeer bequafne doémrcflbn , hoewel al 
haare bcquaamhcid meelt in haare dage- 
lykxe bevinding en ongegronde oeflfening 
be tiaar. Z y zyn in ft gemein alle zeer 
naar i hg onvernuftig, cn de meefte vrou- 
wen der Chmcezcn op Batavia , en elders , 
zyn gewezene Batifcnc Slaa vinnen , die in 
zulk een huishouden ongemewie goede 
p reu ven van ïmre hcquaamheid , naarltig- 
lieid y goedaardigheid , deugd en trouw 
geven j ook worden ’cr zeer vedc tot 
Mac) di Cajky of opperfte der llaavinnen , 
en aan welke men ft opperopzigt over 
zilver , goud, ja woelen, linnen, enz. 
in cc ei huishouden van dc vermogende 
lieden op Batavia toever 'trouwt , gebruikt s 
in welke poit zy zich zeer trouw en cet- 
lyfc dragen , gelvk ik daar zdfc bevinding 
van gehad heb. 
Zy rragren doorgaans zeer llcrk na haarc 
vryheui , ‘dat een voorname reden van 
haare trouwe dienden ia. En daar zyn 
'er v celen, die zich van haareHccren op 
die voorwarde vry koopen , van dat zy 
ben m.iandclyks 4, y of 6 R Jcjs zullen 
opbrengen, Ik Eicb 'er gekent, van die 
B dikrhe doCtoreifcn , en vroedvrouwen , 
die wel i<V ïf en aoR^* 19 , cn meer, ter 
maand gewonnen , en door hunne naar- 
lligheiü cetdyko duizenden R dö,s nagekta- 
ten hebben , die , aft zy geen kinderen 
hebben , aan haart mee lier? of der zetver 
erfgennamen , volgens ft hndrczc tiaar* 
vervallen zyn 
Zy crnccren zich in bun eigen tod 
mcciV of met dc landbouw , ot met het 
fp innen van kattocn , en ft weven van 
deze cn gocne klecdcrtt», die hen de Ja- 
vaarten , Chincczcn , en andere volken , 
komen af handden , hoewel ’cr anders zeer 
weinig buiten handel vak , be halve n. dat 
de flaaven handel de hoofd hand el van dit 
land 15. 
Doorgaans worden zy zeer oud in hun 
kind , en ik heb ftr in Amboitia gekent , 
die hunne kinds - kinds - kinds - kinderen 
gezien hebben. 
De landbouw beftaat hier in ftaantcc- 
kn van ryll , die hier in de lage lamien 
zeer overvloedig vale ; doch hoe veel men 
daar van zou mogen over hebben , mag 
'er op lyfilraf niets van uicgc voert wor- 
den % maar het overige word door ft ko- 
ni Ogs belle! boven op ft gebergte bewaart , 
bm in tyden van oorlog , wanneer de Istn* 
den braak leggen, oi by een quaad ge- 
wafch , tot een troep van orttkrftcunmg 
en voorzorgc te konnen dienen. 
L I. i j j 
^ V 
DeWaaren, hier vallende, zyn deze : 
Waan* 
i r j 
Goud , dat ftr zeer veel is j doch dar, op 
lylftraf, niet mag vervoert worden. ®^ok- 
Ryll, als vooren. Icn. 
Koper, 
Yzcr 
Katteen. 
Slaavcn. 
Calimbac* 
SchooncKoejen, die ftftuk pas 1 Ryksd. 
hier gelden, 
Paarden i doch weinig, cn klein. 
Buffels. 
Bokken en Gcyten. 
Gember, 
Cal mus. 
Biingie , een gewafeh als Gember, 
waar Li ie een hcerlykc olie getrokken 
word. 
Waar tegen de Chincczcn hier mecfl 
zabeft, poroeldn, en een Ége andere ge- 
ringe waaren brengen, hoewel 'er nu. en 
dan wel Hollandlchc vryjedcn komen, 
alle welke hun niccfle gading in goede 
(haven vinden , al zoo die alomme zeer 
getrokken zyn. Hier is ook overvloed 
van allerlei gevogelte, vifch, en van vee- 
lerlci aardgewaikhen , aftoo de Balicrs 
zeer goede Chuinniers , en doorgaans van 
fchooiie kool, radys, boonijens, fakde, 
konkommers , watermeloctieD , en van 
overvloed van allerlei ludifche vrugten 
voorzien zyn. 
Hum: wapenen zyn byna de zelve, als 
| die der J avaanen , bdUunde meelt in lange uen, 
en koi' te pieken, k rillen, fpauen en 
daar zyn 'er ook , die zeer wel met: een 
foaphaan en zabd weten om te gaan, en 
ik heb ’cr gezien, die zoo in ft behande- 
len van fchietgewficr , cn in dapperheid 
voor geen Hollander zouden geweken 
hebben * nmr door de bank zyn Ucz 
groote haanevegters , waar in zy by na 
hun weergas niet hebben. 
Gdyk zy in kleed mg (die men in de R ^ 
eerftc reize der onzen afgcbceld ziet } veel 
overeenkomt met dc Javvuinen hebben, gen, 
cn gelvk dc mans, mede doorgaans ka:al 
van baard zyn , al zoo zy die ook met 
kleine tsingetjens uittrekken , alzo o be- 
dienen zy zich ook getneendyk byna van 
de zelve Speeltuigen, te weten, van een 
Tateboatig ( wasur by twee gTOoic Gongen 
behooren) by welke zy doorgaans een 
Giiidiür (zynde een Ipd van meraalc 
Ihatkcns , die op bamboezen orgels* 
gcwyzegepliatllzyn) en twee cimbalen, 
die zy tegen een kloppen { twee fpclen , 
hen op ren byzondcrc wyze eigen ) ge- 
bruiken. 
Zy hebben dewrgams veel vrouwen , 
die zy inf-c een brnidfehat van de ouders fceu, 
moeten Loepen * doch onda" de zelve is 
