Zj6 
BES CHRYV' INGE van 
wen. 
*cr ïiltyd rcrvc die \ oppergebied over dc 
anderen heeft, 
Ly] ( bi> Een groote.blyk van dc genegenheid 
hiuidcltn- en onderdanigheid dezer vrouwen bc- 
^.eu ? en fpeure men ten tyde , als haare mannen 
^ ‘ i ! komen te flxrvcn , alz.no zy 3 wanneer 
bi-^fKlen h unr>c lykcn na 's tands wyze verbrand 
van hm- worden , met haare ju weden aan , en 
jic wou- onder 't geluid van hunne fpeekuigen, al 
dansende in T t vuur fp ringen , en zich met 
hen zeer wd gemoed haten verbranden , 
zich vall inbeeldende , dat zy in de an- 
dere wereld | en, zoo zy elders fterveb, 
ui hun vaderland , op \ eihnd Bali , ten 
ccrllcn zullen herleven , en daar in een 
veel hcetlyker Haat weer by haare man-* 
nen zyn, om welke reden zy tc minder 
fraaiigheid manken, om hen te volgen. 
Men ziet van dit verbranden dezer vrou- 
wen een nadmkkdyk voorbeeld in de 
eerhe rdïx van ons volk na OoHindicfl , 
toen zy voor dit eiland ten anker lagen. 
Wy hebben dit ook elders met een ge- 
val van cen overleden prins van Bahm- 
böarïg (dat mede meeft Bal iets zyn ) aan- 
gewezen , meE welke eenigc honderd 
vrouwen toen flicrvcn. 
En om een nader bewys van die llerke 
inbeelding der Baïicis , en hunne onbe- 
vreefthetd voor dc dood, te geven, kan 
men dit klaar uit dit geval af nemen. 
Myn voorzaat* dialoep , op zekeren tyd 
van Batavia na Amboma tc mg komen- 
de , en op OretVc willende aangieren , 
wictt onderweeg, terwyl zy ergens ten 
anker lag , door etmgc roovers aange- 
daan j die hen tragtende te overvallen , en 
z ich meefter van dcchaloep te nmken, 
Vt cenigc ffeflcn mét kruid en eén bsan- 
den dc lont in lm eten , vafl Hellende, dat 
dc Baders ( gelyk ook gebeurde) alle 
Overboord fpringen, en zy dan aliius ten 
ccrften meert er van ’t vaartuig wouden 
worden ; doch al zoo ’cr ook eenige dap* 
pcre Macalliuiren aan boord waren , wictt 
de chaioep behouden , en cenigqndczcr 
Baliers wierden weer opgcviieht, hoewel 
dc mee Sic verdronken waren. 
Men vraagde aan dc wedcr-opgevi fch* 
te , waarom zy zoo overboord gdbron- 
gen waren. Zy zeiden f om door \ kruid 
niet tc verbranden , waar op zy , nader 
gevraagt zyndc, uf zy dan niet vreesden 
te verdrinken, tor antwoord gaven, dat 
dit cen zfcgre dood was , en dat zy daar 
ganfeh niet bang voor waren , alzoo zy 
in bun vaderland in Bali, doch weer aan- 
lïonts by alk hunne vrienden quanten j 
maar deze hunne Helling quant ganlch 
nier met de rekening van myn voorzaat 
over een , aïzoo hy by dat voorval ver- 
fcfcdde van zyn belle Huiven verloeren 
had, hoewel hy bly was dar door de dap- 
perheid der Maeïtflaatrn toen zyn chaloep 
was behouden geworden j maar hy heelt 
zyn andere flaavcn naderhand wel beter 
gcleert en daar was ’er in myn tyd geen 
een meer, die lult had om dus over boord 
te fpringen, of zich met die dwaaze in- 
bedding re verdrinken. 
Het eiland wort door vcrichcidc Ko- Befiiering 
ninkiens,cnOrangkaja , s 1 bcHien j doch mei t ^ 
over alle dc zelve is een opperk onkig , 
dat cen zeer magrig vorll is - 3 ttmr die 
zich zeer weinig met andere vorften , ■ of 
met den burienhanüd bemoeit, en *c zel- 
ve, uit vrecze dat men dan zich ook wel 
moge zoeken mee Hér van zyn land te 
rmaken , zoo ved als *t mogelyk 15 aan 
zyn Ingezetenen belet , zyn c dc eenige 
met welke hy , myn *5 wetens, gemeen* 
fch ip en vriendfehap onderhoud , dc 
vorrfen van Bakmboang, "tgeen nier te 
verwonderen r>, al zoo dat doorgaans Ba* 
hlche prineti] zyn. 
1 si dc vooi ige tyden tot ontrent in h par 
i6jO' waren hier twee opperk on ingen die 
nu en dan om J t opperbewint wel over- 
hoop lugen , al zoo yder van hen Gufii 
jtyottg , en de opperheer, wilde zyn. 
Een van deze twcewktt kort daar aan 
nu en dan door cen Ambonlch vrymau, 
Jan J roet gen aam r , bè'zoet , dsc met dien Jan 
vorll niet alleen als een broeder leefde , 
maat hem ookCata* dat is, ouder broe 
der, noemde t)ok leerde by hem met 
a 1 1 erk'i geweer om gaan , en wees hcnii , op 
wat voor een wyzc hy op dat land Hei k^ 
ten en veilingen maaken modi , dat by 
onze Natie, en meer andere ganfeh niet 
wel opgenomen , cn waar over hem van 
veel en veel quaads tocgeweiifchc w icrt. 
Noit quam hy op Baly , of hy was by 
dien komng, als zvncn broeder, tiiuis, 
en gelyk die hem allerlei beden kely & ver- 
maak aandede , al zoo onthaalde hy den 
zei ven doorgaans zeer hecrlyk op zyn 
chaloep. (Jok wil men , dat deze voiil 
hejn , na dat hy tweemaal fchïpbrcuk 
geleden had , cn weer op Bah gekomen 
was, yder reis gered, cn van geld, floa- 
ven, en alles, dat hy van nooden had, 
weer voorzien heeft. 
Ondertuflchcn wiert deze koning 
ontrent de jaaren i6jz. cn 1^75. tegen 
dezen man , die veel beayders en vy.m- 
den zoo op Bali, als elders, had, zeer 
vuilaardig opgc maakt, cn den zelven in- 
geboezemt , alsof hy een aanfhg tegen 
ïynen Haat’ cn leven bul j cu hoewel ik 
niet gclüove, dat de man dit in zync ge* 
dagten gehad beeft , zyn zom enigen egt er 
nog wd zoo dwias gc werft, om tc ge* 
looven , dat haar Edelheden hem Lot dit 
fch dm ag tig verraad bil gegeven, en hem, 
zoo hy *r gelukkig vol voerde, gmorebc- 
loficn zouden gedaan hebben, al ’t welke 
een zeer vuil vcrdigtzel is. 
Her is egt et waar, dat dc koning cen 
qu.V'd vermoeden op hem had , cn daar 
zvn 
