32 
stijgende hoeveelheden gelatine in steeds kleinere afmeting verkregen 
worden, daar mogen wij aannemen, dat de ultramieronen in deze 
gelatine-rijke oplossing ook weer Pbl 2 -kristalletjes zijn, kleine plaatjes 
dus van een optisch éénassig kristal, waarvan de optische as lood- 
recht op het vlak van dit plaatje staat. 
Bij strooming zullen deze piaatjes zich evenwijdig aan de stroom- 
richting plaatsen. 
De optische as komt dan loodrecht op de stroomrichting te staan. 
Het is duidelijk, dat een kolom van deze aldus gerichte deeltjes zich 
optisch actief zal gedragen en evenwijdig aan of loodrecht op de stroom- 
richting zal uitdooven. 
HgCl. Oplossingen van iets aangezuurd HgN0 3 en NaCl, samen- 
gevoegd in die verdunning, dat de eindoplossing 0.001 grammolecule 
HgOl per L. bevatte, gaven een mooi zijdeglanzende suspensie van 
HgCl-naaldjes, waarvan de afmetingen ongeveer 0.5 bij 10 p waren. 
Deze kristallen behooren tot het tetragonale stelsel en zijn volgens 
Groth 1 ) buitengewoon sterk dubbelbrekend. 
Door toevoeging van wat gelatine kon hunne afmeting verkleind 
worden. Met 0.3 °/ 0 gelatine en 0.0J norm. HN0 3 werd een oplossing 
verkregen, die bij doorvallend licht geelbruin was en bij opvallend 
licht melkachtig blauwwit. Zij kon onveranderd gefiltreerd worden 
en gaf tusschen gekruiste nicols sterke oplichting van het veld bij 
roering. Bij strooming door een buis met rechthoekige doorsnede 
trad oplichting van het veld op als de stroomrichting een hoek van 
45' maakte met de polarisatierichting der nicols, niet als zij met 
een daarvan evenwijdig was. De stroomende vloeistofzuil gedraagt 
zich dus weer als een dubbelbrekend kristal, waarvan de uitdoovings- 
richtingen samenvallen met en loodrecht staan op de stroomrichting. 
Ultramicroscopisch waren zeer duidelijk langgerekte deeltjes zicht- 
baar met eigenaardige lichtflikkering ; zij doken plotseling in het 
veld weg of kwamen plotseling te voorschijn en maakten geheel 
den indruk van over hun kop duikelende kleine zuiltjes. De schijn- 
bare afmeting dezer deeltjes varieerde van f Xi tot p X 2 mM. 
Het voorkomen van deze deeltjes geleek volkomen op dat der 
kleine HgCl-kristallen, die bij toevoeging van wat minder gelatine 
en wat minder zuur in nog juist microscopisch zichtbare afmeting 
(tot 0.25 X lp toe) verkregen konden worden en op soortgelijke 
wijze hun Brownsche beweging uitvoerden. 
Waar dus bij het HgCl de grootte der deeltjes naar willekeur 
l ) Groth, Chemische Krystallographie. 
