gevarieerd kan worden en, teruggebracht tot ultramicroscopische 
afmeting, het voorkomen dezer deeltjes volkomen hetzelfde blijft, 
daar moet men wel aannemen, dat ook de ultramicronen kleine 
kristallen zijn. 
De dubbelbreking van de HgCl-sol moet dus worden toegeschreven 
aan de aanwezigheid van ultramicroscopische tetragonale naaldjes, 
die zich bij strooming der vloeistof evenwijdig aan de stroomrichting 
plaatsen . 
Resumeerend kunnen wij dus zeggen, dat er continuïteit bestaat 
tusschen de kristallijne suspensies van Pbl 2 en HgCl en de kollordale 
oplossingen dezer stoffen, die onder bepaalde omstandigheden ontstaan 
en die bij beweging dubbelbrekend worden. De dubbele breking dezer 
solen moet worden toegeschreven aan de kristallijne structuur der 
ultramicronen. 
In analogie hiermede is het waarschijnlijk, dat ook de ultramicronen 
van de V 2 0 5 -sol als microkristallen moeten worden beschouwd. 
Delft. Anorganisch en physisch- chemisch 
Laboratorium der Technische Hoogeschool. 
Scheikunde. — De Heer Böeseken biedt een mededeeling aan van 
den Heer H. J. Waterman over: ,,De stofwisseling van Asper- 
gillus niger.” 
(Mede aangeboden door den Heer Holleman.) 
Bij onderzoekingen, in vorige mededeel ingen beschreven x ), heb ik 
aangetoond, dat de in de cellen van Aspergillus niger opgenomen 
hoeveelheid van verschillende elementen aan zeer groote verande- 
ringen onderhevig is. Het onderzoek werd quantitatief uitgevoerd 
voor koolstof, stikstof en fosfor en qualitatief voor het element zwavel. 
Terwijl van 100 gewichtsdeelen, als glukose geassimileerde koolstof, 
na drie dagen b.v. 55 in het schimmelmateriaal zijn vastgelegd, is 
dit na 21 dagen nog maar 31, dus nog geen 60 °/ 0 der oorspron- 
kelijk vastgelegde hoeveelheid. Hetzelfde geldt voor de stikstof en 
vooral voor de fosfor in nog sterkere mate. 
De hoeveelheid in de cellen aanwezige stikstof daalt bij het ouder 
worden tot op 2 / s & Vs van i 11 j° n ê' e cellen aanwezige hoeveel- 
heid en bij de fosfor zelfs tot op x / 7 a x / 10 . Ook de zwavel wordt 
i) Folia microbiologica, Hollandische Beitrage zur gesamten Microbiologie I, 
422 (1912); Verslagen Kon. Akademie van Wetenschappen, Wis- en Natuurk. 
Afd. 26 Oct. 1912, p. 579; 30 Nov. 1912, p. 772; 28 Dec. 1912 p 1004; 
22 Maart 1913, p. 1347 ; Handelingen XlVe Ned. Natuur- en Geneesk. Congres 
p. 125. 
3 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXV A". 1916 17 
