59 
De sinuswand, die dan bloot ligt, werd gevat met een kléine 
serrefine, die de contracties door middel van een bijzonder licht 
hefboompje op het beroete papier overbraclit, zoodat ze ongeveer 
tienmaal vergroot werden. Hierbij werd er vooral op gelet, dat de 
contracties van de andere hartdeelen de curve niet of slechts weinig 
wijzigden, wat heel goed te bereiken is. 
Als doorstroomingsvloeistof gebruikte ik een oplossing van Ringer 
bevattend : 0,6 °/ 0 NaCl, 0,0075 % KOI, 0,01 °/ 0 NaHC0 3 , terwijl het 
OaCl 2 gehalte bij de eerste proeven was 0,01 °/ 0 CaCl 2 6 aq. en later 
0,01 °/o CaCl 2 zonder kristalwater werd gebruikt; dus rond tweemaal 
zooveel. [De CaCl 2 oplossing, verkregen door afwegen van het gekristal- 
liseerde zout, werd later getitreerd]. Deze vloeistof nu werd traps- 
gewijs veranderd, al naar den aard der proeven. Het gehalte aan 
NaHC0 3 evenwel bleef constant om veranderingen in H' en OH' te 
vermijden. 
De uitslagen op liet beroete papier verkregen, wisselden van 1 tot 5 
mM. en waren ook gedurende de proeven zeer inconstant in tegen- 
stelling met de frequentie. Deze nam eerst iets af, maar was het 
hart eenmaal hypodynaam geworden, dan bleef ze verrassend gelijk- 
matig; ook wanneer men na een reeks van andere vloeistoffen te 
hebben gebruikt, weer de oorspronkelijke oplossing nam, dan keerde 
meestal ook de frequentie geheel of bijna geheel naar haar voor- 
malige grootte terug. 
In dit verband zij opgemerkt, dat voor de hartactie ook juist de 
automatie van den sinus van veel grooter belang is dan diens 
contractiliteit. 
Tonusschommelingen heb ik slechts enkele malen waargenomen. 
Ca Cl,. 
Op de proeven met CaCl 2 hebben de diagrammen 1 en II betrek- 
35, 
30 
Aantal contr. per min. 
/ 
VA 
I // " 
->= 
,lf* 30 
^ 10 _ 
•? 
8 
Diagram I. Invloed van CaCl 2 op de frequentie van den 
sinus venosus ; dosis van 0 tot 0.5 % 3 . 
