Natuurkunde. — De Heer Holleman biedt eene mededeeling aan 
van de Heeren J. D. R. Scheffer en F. E. C. Scheffer : 
„Over de diffusie in oplossingen I. 
(Mede aangeboden door den Heer van der Waals). 
1. Inleiding. Door Einstein zijn uitdrukkingen afgeleid, die aan- 
geven hoe liet gemiddelde kwadraat van de uitwijking van een 
BrownscIi deeltje en de diffusieeonstante afhangen van den aard der 
stoften en van de temperatuur. a ) Het verband tusschen de BROWNsche 
beweging, aangegeven door 
— RT 1 
A 2 
N SjïciC, 
( 1 ) 
en de diffusieeonstante luidt : 
( 2 ) 
zoodat voor de laatste gevonden wordt : 
RT 1 
(3) 
eene uitdrukking, die ook langs direeten weg kan worden gevonden 
door gebruik te maken van den osmotischen druk, die als schijn- 
kracht de diffusie veroorzaakt en van de wet van Stores, die den 
weerstand geeft, die een vaste bol bij beweging in een medium 
ondervindt, waarin de vrije weglengte klein is t.o.v. den straal van 
den bol. Einstein heeft namelijk aangetoond, dat men de oorzaak 
van de diffusie kan vervangen door een kracht, werkende op de 
diffundeerende deeltjes, die gelijk is aan den osmotischen druk 2 ). 
De uitdrukking 3 geldt dus evenals 1 alleen voor deeltjes, die groot 
zijn t.o.v. den vrijen weg. 
Gaat men nu na, welke experimenteele bevestigingen voor de uit- 
drukkingen 1 en 3 in de literatuur te vinden zijn, dan blijkt, dat 
voor deeltjes met een diameter van de orde 10 -4 en 10~ 5 cM. in 
hoofdzaak verg. i getoetst is. Gewoonlijk worden deze toetsingen zóó 
uitgevoerd, dat het gemiddelde uitwijkingskwadraat uit de waargeno- 
men uitwijkingen berekend en dan iV uit verg. 1 bepaald wordt. 
De proeven van Perrin, uitgevoerd met deeltjes, waarvan de straal 
tusschen 2.10 - 5 en 5.10 4 cM. wisselde, leverden voor N waarden, 
die schommelen tusschen 5.5 en 8.0 10‘ 23 . De meest nauwkeurige 
O Einstein. Ann. d. Phys (4) 19 . 289. 371 (1906). Zeitschr. f. Elektrochem. 
14 . 235 (1908). 
-) Einstein. Ann. d. Phys. (4) 17 . 549. (1905). 
5 * 
