69 
The Svedberg vond voor den straal van enkele organische stoffen 
volgens uitdrukking 3 waarden, welke althans globaal met onze 
structuurbeschouwingen overeenkomen. l ) Het volume van de opge- 
loste stof in zuiveren toestand en de atoomconstanten, welke uit de 
additiviteit van de b der toestandsvergelijking volgen, kunnen 
evenzoo eene schatting van den straal opleveren. Eene andere methode 
om tot den straal van het diffundeerende deeltje te geraken is door 
Einstein aangegeven 2 ) ; .ze berust op de verandering in viscositeit, die 
een oplosmiddel ondergaat, indien daarin groote harde bollen gesus- 
pendeerd worden ; wij komen hierop later terug. 
2 e . bij diffusie van een stof in verschillende oplosmiddelen bij 
dezelfde temperatuur is liet product van diffusieconstante en inwen- 
dige wrijving constant. Hier dient gewezen te worden op een onder- 
zoek van Thovert, die bij diffusie van phenol in tien verschillende 
oplosmiddelen voor dit product waarden vond, die slechts tusschen 
92 en 99 schommelen, terwijl de verhouding der diffusieconstanten 
zelfs tot 300 stijgt 3 ). Oeholm heeft voor een aantal stoffen bij diffu- 
sie in alcohol en water stralen gevonden van ongeveer gelijke grootte ; 
ook voor deze stoffen verschilt Z)b voor alcohol en water dus weinig 4 ). 
Een uitgebreid onderzoek van Oeholm met andere oplosmiddelen 
heeft echter waarden voor den straal van eenzelfde diffundeerend 
deeltje geleverd, welke zich verhouden als 1 : 2 en zelfs als 1 : 3 5 ) ; 
dit kan toegeschreven worden aan verschil in molecuul-grootle 
van de opgeloste stof (associatie), aan het niet vervuld zijn van de 
voorwaarde, dat de straal groot is t.o.v. de vrije weglengte of aan 
binding van de opgeloste stof met het oplosmiddel. 
Ten slotte zij opgemerkt, dat Herzog uit het specifiek volume van 
de opgeloste stof in vasten toestand en de diffusieconstante met 
behulp van verg. 3 het moleculairgewicht berekent, dat hij, wat 
orde van grootte aangaat, in overeenstemming vindt met het bekende. 
Hij ontleent hieraan eene methode om moleculairgewichten te bepalen 
van groote moleculen, waarvoor osmotische methoden geen resul- 
taten geven 6 ). 
3 '. bij dezelfde stof in hetzelfde oplosmiddel kan de temperatuur- 
invloed nagegaan worden. In de literatuur zijn hierover geen gege- 
1) The Svedberg en A. Andreen-Svedberg, Zeitschr. f. physik. Chemie. 76, 
145 (1911). 
2 ) Einstein. Ann. cl. Phys. (4) 19, 289 (1906); (4) 34, 591 (1911). 
5 ) Thovert. Ann. chem. et phys. (9) 2, 369 (1914). 
4 ) Oeholm. Meddelanden Nobelinstitut. 2. N°. 24 (1912). 
5 ) Oeholm. Meddelanden Nobelinstitut. 2. No. 26 (1913). 
6 ) Herzog. Zeitschr. f. Elektrochem. 16. 1003 (1910). 
