71 
is gestroomd, wordt volgens de wet van Fick aangegeven door: 
waarin q de doorsnede van het vat voorstelt. 
Uit 4 vindt men voor deze waarde : 
8 C, q h P =cc 
Q = -^4- 2 
cos 
(2 p 4- 1 ) Jt h x 
v 4- l) l 2 
1 
~(*JL±± *Y 
e \ 2/1 / 
Dt 
Cl ‘ P=o (2 p -r , 
Kiest men h x = \h, dan is het duidelijk, dat door het nul worden 
(2p 4- 1) sr h x 
van cos — — voor p = 1 de tweede term van de reeks weg- 
uh 
valt. Dientengevolge kan men voor een groot deel van de bepa- 
lingen met den eersten term van de snel convergeerende reeks volstaan. 
Deze methode van werken is vroeger door een van ons toegepast *)• 
Bij de hieronder meegedeelde bepalingen hebben wij om redenen 
van experimenteel en aard h x = 0 genomen ; het vullen toch van de 
diffusie-cylinders tot s / 3 van de hoogte bij temperaturen, die afwij- 
ken van die der omgeving, brengt groote bezwaren mede. 
Voor ons geval is dus h x — 0 en verdwijnt de cosinus waarde uit 
alle termen ; de reeks blijft echter volledig, zoodat voor de bereke- 
ning van de proeven gewoonlijk twee of drie termen gebruikt moeten 
worden. Stelt Qo de oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid stof voor, 
dan wordt de waarde van de relatieve rest bij een tijd t : 
Qo — Q 
Qo 
8 
TT 2 Dl 
4 h' 2 
1 - 
— e 
9 
07T 2 Dt 
4 /e _|_ 
25 tt 2 Dt 
4 l 
(5) 
Uit deze vergelijking is tabel I berekend, waarmede bij bekende 
tijd en hoogte van het vat de waarde van de diffusieconstante ge- 
vonden kan worden. 
De toestel, waarin de diffusie plaats heeft, is afgebeeld in tig. 2 
(p. 73); deze bestaat uit een bekerglas A van 2 V 3 L. van wijden vorm, 
geplaatst op een drievoet met dubbel kopergaas. In liet bekerglas 
hangen aan het houten raam B, dat het geheel omgeeft, de toluol- 
regulator C en een zestal reageerbuizen D, waarvan één (D x ) met 
de oplossing, de andere (Zh- 6) met zuiver water tot halve hoogte 
gevuld zijn. Voor verwarming dient een BüNSENbrander. Bij den 
aanvang eener diffusieproef worden zeven glazen cylinderhouders 
l ) J. D. R Scheffer. Ber. der Deutsch. Ghem. Gesellsch. 15. 788 (1882) en 
16. 1903 (1883). 
