84 
stekel van een egel geprikt, zoodanig echter, dat slechts een uiterst 
kleine verwonding ontstaat, waartoe vrij veel oefening en geduld 
noodig is. Immers bij eenigszins sterker verwonding treedt ter- 
stond een aanzienlijk extraovaat op, dat tijdens de verdere klieving 
nog in omvang toeneemt, en abnormale ontwikkeling tengevolge 
heeft. Vandaar dat dergelijke proeven, verleden jaar door mij 
ondernomen, toen tor geen enkel betrouwbaar resultaat voerden, 
en mij met Schuetze (1889) en H. V. Wilson (1900) aan de waarde 
van prikproeven als deze aan het twijfelen brachten. Dit jaar echter 
was ik gelukkiger. Wel hebben dergelijke zeer kleine verwondingen 
het nadeel, dat zij vaak maar al te spoedig volkomen genezen en het 
gevormde „roofje” loslaat, maar de ontwikkeling wordt in het minst 
niet gestoord, het ei blijft bewegelijk binnen het eihulsel en kan 
dus den bij elk ontwikkelingsstadium passenden even wichtsstand in- 
nemen. De uitkomsten bleken dan ook zeer bevredigend, al vielen 
nogal eens eieren af, waar het merkje te vroeg losliet. 
Bij die eieren, welke in het 4- of 8-cellig stadium op de animale 
pool geprikt waren, en die tijdens de gastrulatie meermalen met 
het teekenapparaat afgebeeld werden, zoodat min of meer volledige 
serieën verkregen werden, vond ik het merkje tenslotte vlak voor 
den voorrand van de hersenplaat zitten. Bij een viertal eieren heb 
ik het zonder ongelukken, als liet loslaten der merkjes, zoover 
kunnen vervolgen en verkreeg dan telkens dezelfde uitkomst. Te 
anderer plaatse hoop ik afbeeldingen van enkele der serieën als 
bovenbedoeld te geven. 
De verkregen uitkomst klopt volkomen met wat zich volgens mijn 
theorie verwachten liet. Ze staat echter niet alleen. Bij andere soor- 
ten van amphibiën, met name bij de Amerikaansche kikkersoort 
Acris en den axolotl (Ambly stoma) deed Eycleshymer reeds in 1895 
en ’98 dezelfde proef en verkreeg bij die beide vormen precies het- 
zelfde resultaat. Het merkje werd hier óf vlak vóór, óf op, óf vlak 
achter de dwarse hersenplooi teruggevonden. Niet alleen bij amphi- 
biën echter, ook bij de teleostei, waar de vroegste ontwikkeling in 
zoo menig opzicht van die der amphibien verschilt, kan als bewezen 
beschouwd worden, dat de animale pool later precies het vooreinde 
van het embryo aan wijst. Toen ik in 1913 trachtte aan te toonen, 
dat bij de ansjovis de hersenplaat ongeveer ter plaatse van de 
animale pool komt te liggen, overzag ik daarbij een stuk, waarin 
Sumner (1904) prikproeven aan teleostei-eieren, met name aan het 
ei van eenige Noord-Amerikaansche Fundulus-soorten, beschrijft. 
Prikte hij in het centrum van de nog kleine kiemschijf, die zich 
later concentrisch over het geheele ei uitbreidt, dan werd het merkje 
