104 
Hiertoe hebben aan de eene zijde de sterk verbreide zuiver theo- 
retische opvattingen bijgedragen, volgens welke de zelfregeling der 
optisch gevoelige stoffen tot eene praktische onvermoeibaarheid 
voert. (Hering). Aan den anderen kant speelt bij de verwaarloozing 
van ons vraagstuk het traditioneele postulaat een groote rol, volgens 
hetwelk de toepassing van zeer sterke optische prikkels reeds op 
zich zelf buiten de physiologische grenzen, op pathologisch terrein 
brengt (b.v. Hamaker). 
Ik heb mij desondanks slechts door zuiver experimenteele eisehen 
laten leiden en derhalve sterke prikkels uitgezócht, die eene zekere 
vermoeienis ten gevolge hebben. Een dergelijke prikkel vormt bijv. 
een 400 N. K.-lamp getemperd door een matglas en op een afstand 
van 1,25 M. van den proefpersoon geplaatst. 
Den gang der vermoeienis veroorzaakt door dezen lichtprikkel, 
heb ik bestudeerd door mij te bedienen van de reeds vaak onder- 
zochte verschijnsels van het „ flikkeren”. 
Wanneer men een lichtprikkel intermitteerend met een donker- 
pauze op het oog laat inwerken, dan kan men bij eene bepaalde 
frequentie der elkander opvolgende prikkels, deze niet meer uit 
elkaar houden; de indrukken smelten samen, en er ontstaat uit het 
flikkerende, de waarneming van een relatief rustig licht. 
Het getal der lichtprikkels (en dus tevens dat der intermissies) 
waarbij de versmeltingsindruk net even optreedt, hangt niet alleen 
af van de sterkte van den intermitteerenden prikkel (Schenk, Marbe 
e.a.) maar ook van den functioneelen toestand, waarin het gezichts- 
orgaan zich bevindt. Schatternikoff heeft b.v. gevonden dat de 
frequentie waarbij de versmelting ontstaat, niet alleen kleiner wordt 
bij sterker intensiteit van het intermitteerende licht maar ook bij 
sterkere donkeradaptatie. 
Eenige voorexperimenten hebben mij geleerd, dat ook een voor- 
afgegane sterke prikkel van het oog met de sterke boven beschreven 
lichtbron, de frequentie voor de versmelting naar beneden drukt. 
En wel bestaat hier een bepaald verband tusschen de mate van 
drempelverlaging en den duur van inwerking van den vermoeienis- 
p rik kei. De drempelwaarde voor de versmelting (dus het aantal 
onderbrekingen waarbij deze net even optreedt) kan dus als een 
maat der op het oogenblik der proef bestaande vermoeienis dienen. 
Daar echter de resultaten van enkele schrijvers, die zich met de 
overeenkomstige drempelwaarden hebben bezig gehouden zeer sterk 
uit elkaar wijken, zoo heb ik mij voorgenomen de oorzaak daarvan 
te vinden en in mijn eigen experimenten te vermijden. 
Ten eerste werden in een bijzonder toestel de reeds in de literatuur 
