126 
beide beelden steeds op dezelfde plaatsen worden afgetekend, en 
daarom worden die' plaatsen korresponderend. 
Hetzelfde geschiedt nu in het tastorgaan. Punten die geregeld 
samenwerkten, zijn korresponderend geworden. De grote bewegelik- 
heid van de vingers ten opzichte van elkaar maakte het echter 
mogelik dat niet enkel bepaalde punten , maar grotere of kleinere 
vlakken kunnen samenwerken, zodat ieder punt in het ene vlak 
met alle punten van het andere vlak gelijktijdig met één voor 
werpje in aanraking kan worden gebracht. Vandaar dat van het 
tastorgaan behalve punten ook bepaalde vlakken korresponderend 
geworden zijn. Ware het mogelik dat in het gemeenschappelike 
binokulaire gezichtsveld elk oog voor zich bepaalde bewegingen 
kon uitvoeren, dan zouden waarschijnlik ook veel meer punten 
korresponderend geworden zijn, zodat één bepaalde punt op het 
eene netvlies waarschijnlik korresponderend zou geworden zijn met 
een zekere vlak op het andere, en zo omgekeerd. 
Korresponderend zijn dus de punten van de naar elkaar toege- 
wende vingervlakken. Alle andere, die onder gewone omstandig- 
heden niet samen werken zijn mW-korresponderend. 
Worden nu twee vingers gekruist (over elkaar heen geslagen) 
dan geeft gelijktijdige aanraking met één voorwerpje, van de nu 
tot samenwerking gedwongen niet-korresponderende vlakken, een 
waarneming van twee voorwerpjes: precies op dezelfde wijze als 
het gezichtszintuig diplopie doet ontstaan wanneer de beelden 
op niet-korresponderende punten vallen. Reeds Aristoteles ver- 
geleek het verschijnsel met het dubbelzien bij sterke konvergentie 
der ogen. 
Deze hypothese der korresponderende huidvlakken maakt nu dê 
volgende feiten veel begrijpeliker, en in vele gevallen verklaarbaar. 
a. Plaatst men de punten van een passer op de van elkaar afge- 
wende vlakken van twee naast elkaar gelegen vingers, en beweegt 
ze dan over de volaire vlakte der beide vingers geleidelik naar 
elkaar toe, dan voelt men de punten bij een bepaalde afstand samen- 
komen, a.h.w. versmelten. Deze afstand, waarbij de beide gevoels- 
gewaarwordingen ineenvloeien wordt handpalmwaarts groter, en is 
aan de dorsaalvlakte der vingers ook steeds groter dan op de ter- 
zelfder hoogte gelegen ventrale vlakken. 
Men heeft bij deze proef de sensatie alsof één prikkelend voor- 
werp de twee vingers aanraakt, alhoewel men toch duidelik voelt 
dat beide vingers worden geprikkeld. Men heeft hier dus te onder- 
scheiden tussen de gewaarwording, het eenvoudige voelen dat een 
huidpunt wordt aangeraakt, en de waarneming, het voelen van een 
