127 
voorwerp, die uit de samenvloeiing van verschillende gewaarwor- 
dingen ontstaat. 
Evenals nu het stereoskopies zien grotendeels berust op de samen- 
werking der beide retinae, in veel sterkere mate wordt bij taètwaar- 
nemingen d.w.z. het betasten van een voorwerp, samenwerking van 
korresponderende vlakken geëist. Is zulk een samenwerking niet 
mogelik, b.v. op de ononderbroken huidvlakte, dan kan men van 
een waarneming eigenlik niet spreken. Ook prikkeling van twee in 
één tastcirkel gelegen punten, geeft slechts één gewaarwording, 
ofschoon ook in dit geval een samensmelting van twee prikkels 
plaats grijpt. 
De afstand waarbij de passerpunten juist samensmelten, wordt, 
zoals reeds gezegd, handpa! inwaarts groter. Dit hangt samen met 
de proximaalwaarts verminderende bewegelikheid, waardoor in die- 
zelfde richting ook de uitgestrektheid van de tastcirkels toeneemt. 
De vingertoppen zijn de optima van het tastorgaan, omdat ze zich 
daarvoor het best lenen door hun grote bewegelikheid, juist zoals de 
fovea centralis, als het meest bewegelike gedeelte van de oogbol ook 
bij uitnemendheid geschikt is om de fijnere delen van het voorwerp 
in ogenschouw te nemen. 
Dat de fovea het meest bewegelike gedeelte van de oogbol zou 
zijn, geldt alleen wanneer men alle bewegingen, die het oog in staat 
is uit te voeren, in aanmerking neemt. Kiest men een willekeurig 
punt op het netvlies dan is er slechts één beweging mogelik waarbij 
die punt even grote bewegelikheid bezit als de fovea n.1. bij een 
beweging in de richting van de meridiaan die loopt door die punt 
en de fovea. 
De fovea daarentegen behoort bij alle bewegingen, behalve rotaties, 
tot de punten die de grootste bewegelikheid bezitten m.a.w. in de 
fovea snijden alle meridianen elkaar die voor verschillende bewe- 
gingen de punten van grootste bewegelikheid verbinden. Prakties 
gesproken mag men dus zeggen dat de fovea het meest bewegelike 
deel van de oogbol is. 
En evenals nu de tastcirkels proximaalwaarts — naar het minder 
bewegelike toe — in grootte toenemen, wordt de afstand tussen 
twee dicht bij elkaar gelegen punten, waarbij deze juist als één 
worden gezien, naar de periferie van het netvlies toe d.i. naar het 
minder bewegelike toe, groter. 
b. Door wijs-, middel- en ringvinger op een bepaalde wijze over 
elkaar heen te slaan, zodat drie m<^-korresporider,ende vlakken dicht 
bij elkander komen te liggen, kan men bij gelijktijdige prikkeling 
dezer drie vlakken met één voorwerp, een sensatie van drie voor- 
