129 
met de middelvinger in aanraking wordt gebracht. De proef wordt 
verder precies als boven gedaan. 
e. Worden twee passerpunten met twee gekruiste vingers in aan- 
raking gebracht bij' a en b (Fig. 5), dan voelt men twee punten die, 
wanneer men de afstand tussen de passerpunten nu langzaam kleiner 
maakt, elkaar naderen, om ongeveer in de stand a * 1 , b l , plotseling 
voorbij elkaar te streven en zich van elkaar te verwijderen. 
Waarom in de stand a en b twee punten gevoeld worden, terwijl 
men, zoals J. R. Ewald j ) gevonden heeft slechts een draad waar- 
neemt, wanneer a en b de doorsnede van twee evenwijdig gespan- 
nen draden voorstellen waartussen de gekruiste vingers heen en 
weer glijden, is niet duidelik. 
ƒ. Wordt de afstand tussen twee passerpunten ongeveer 1 / 3 cM. 
genomen, en beweegt men ze dan aan de dorsale zijde beginnende, 
langs de gleuf tussen twee gekruiste vingers (een passerpunt op elke 
vinger), en wel in de richting van de handpalm naar de vinger- 
toppen toe, dan voelt men één punt of twee dicht bij elkaar gelegen 
punten tot bij A ongeveer, van waar ze zich hoe langer hoe verder 
van elkaar verwijderen. De passer wordt bij deze beweging, wan- 
neer de hand stil gehouden wordt, 180° omgedraaid, zodat de punt, 
die oorspronkelik rechts was, links is terecht gekomen. De enige 
beweging die de waargenomen, gevoelde punten hierbij ondergaan, 
is dat ze zich van elkaar verwijderen. 
Dit verschijnsel is te verklaren door het feit dat de gewaarwor- 
dingen schijnbaar geprojekteerd worden naar de plaatsen in de 
ruimte vanwaar bij normale stand der vingers de prikkels zouden 
zijn uitgegaan. Dit blijkt ook uit de proef e, waarbij de punten 
a" en b" in de ruimte zo worden geprojekteerd, dat a" die in wer- 
kelikheid links van b" ligt, rechts ervan gevoeld wordt. 
Ook hier is dus weer overeenstemming tussen tast- en gezichts- 
orgaan . 
Al worden niet alle genoemde feiten even duidelik verklaard 
door de hypothese van korresponderende huid-vlakken en punten, 
de volgende feiten vinden daardoor een zeer plausibele verklaring. 
1. een voorwerpje tussen de naar boven omgeslagen tong en liet 
verhemelte m. a. w. tussen de dan naar boven gekeerde ondervlakte 
van de tong en liet verhemelte, wordt dubbel waargenomen. 
2. Een voorwerpje tussen de ten opzichte van elkaar verschoven 
b Zeitschr. für Sinnesphysiologie 44, 1910. 
i) Voor verschillende niet genoemde onderzoekingen over het bedrog van Aris- 
toteles, zie men: Henri, „Die Raumwahrnemungen des Tastsinnes” Berlin 1898. 
9 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXV. A°. 1916/17. 
