135 
maximum snelheid in een eylindrische buis bij de turbulente stroo- 
ming aangeeft. x ) 
Eerst heb ik voor rp aangenomen de waarde 0,84 zooals die door 
Amerikaansche ingenieurs was bepaald. Later heb ik zelf eene 
optische methode aangegeven waardoor die coëfficiënt gemeten kon 
worden. In een model van een deel van den toestel voor de bepaling 
van den coëfficiënt van Fresnel werd de waarde r/-=0,843 gevonden. 
Bij die laatste gelegenheid (Mededeeling IY) heb ik opgemerkt dat het 
het meest bevredigend zou zijn, ofschoon het niet wel mogelijk leek, 
om eene bepaling van <p te verrichten aan den toestel zelf waarmede 
ik Fizeau’s proef heb gedaan. Het is mij echter ten slotte toch gelukt 
aan den oorspronkelijken toestel zelf de gewenschte metingen te 
verrichten. Hierdoor is direkt de axiale snelheid, waarop het alleen 
aankomt, gemeten. De waarde van <p wordt voor ons van secundair 
belang, maar is, daar nu toch eenmaal ook de gemiddelde snelheid 
bekend is, dadelijk aan te geven. Daarbij moet men bedenken dat 
voor de bepaling van het doorgestroomde volume de ijking van een 
watermeter noodig is, zoodat een fout in die ijking in <p blijft. 
Bij de nu gebezigde methode is men geheel onafhankelijk van 
watermeters. 
Voor de toepassing onzer optische methode — draaiende spiegel ; 
luchtbellen in het stroomende water; intensieve, fijne, axiale licht- 
bundel — is het noodig een venster in een der geelkoperen ‘buizen 
aan te brengen. Hiervoor werd een opening van een paar centimeters 
lengte, ongeveer een centimeter breedte in de dunwandige buis gemaakt 
en daarna afgesloten met een cylindrisch stuk glas, dat dezelfde 
kromming als de buis wand had. Tusschen glas en koper werd voor 
dichting een dun laagje caoutchouc aangebracht, terwijl met twee 
koperen trekbanden, die om de buis waren gebogen en met passende 
trekschroeven waren voorzien, het venster werd aangedrukt. 
Het venster was aangebracht in de benedenste buis van Fig. 2 B 
(Plaat bij mededeeling I), links, aan het einde bij het prisma en 
b Voor gemakkelijke verwijzingen zal ik mijne mededeelingen in verband met 
de proef van Fizeau, achtereenvolgens aanduideh als mededeeling I, II, III en IV : 
1. De meesleepingscoëfficient van Fresnel voor verschillende kleuren (1). Ver- 
slagen 23, 245, 1914. 
2. De meesleepingscoëfficient van Fresnel voor verschillende kleuren (II) Ver- 
slagen 24, 18, 1915. 
3. Over een mogelijken invloed van de meesleeping der lichtgolven bij ver- 
schijnselen op de zon. Verslagen 24, 439, 1915. 
4. Eene optische methode ter bepaling van de verhouding tusschen gemiddelde 
en maximum snelheid bij turbulente beweging van vloeistoffen in een eylindrische 
buis. Verslagen 24, 1366, 1916. 
