136 
omstreeks 36 cm. van de vlakke platen of ongeveer 25 cm. van af 
het begin der bewegende vloeistofkolom. 
Voor eene beschrijving der uitkomsten deelen wij nog mede dat 
de kranen voor den toevoer van het water tot het buizensysteem 
(zie Plaat mededeeling I) van rechts naar links geletterd zijn A, B, 
C, D. Toen nu de kranen A en C open waren, werd met de opti- 
sche methode eene bepaling van de axiale snelheid gedaan waarvoor 
gevonden werd een uitkomst in de buurt van 500 cm/sec. 
Dit is een zeer onverwacht resultaat, want de maximum snelheid 
die vroeger (mededeeling 11) uit de gemiddelde snelheid was afgeleid 
bedroeg 553,6 cm/sec. Eerst werd gedacht aan eene ernstige fout in 
de optische methode. Er kon er echter geen worden bedacht. Zelfs 
moest de nu gevonden uitkomst nauwkeuriger zijn dan de snelheids- 
bepaling in mededeeling IV, omdat de effectieve afstand (/=46cm.) 
van spiegel-as tot buis-as, grooter was dan vroeger (Z = 32;. Bij het 
omkeeren van de richting van den waterstroom (kranen B en D 
open) bleek de snelheid 580 cm/sec. te bedragen. Dit was weer 
boven de aangenomen waarde. Deze waarnemingen wezen er dus 
op dat de schijnbaar voor de hand liggende omkeering van de snel- 
heid bij omkeering van den stroom niet bestond en verder dat de 
snelheidsverdeeling langs de as der Fizeau-buizen veel samengestelder 
moest zijn dan vermoed werd. 
Er bleef niets anders over dan eene meting van de snelheid langs 
de assen van de buizen. Eerst meende ik te kunnen volstaan met 
een onderzoek betreffende een der buizen. Het bleek echter in den 
loop van de proeven dat niets minder noodig was dan de snelheids- 
verdeeling te bepalen voor de twee buizen en voor beide richtingen 
van het stroomende water. 
Daar niet op veel punten van de metalen buizen vensters (zooals 
boven beschreven) konden worden aangebracht en het toch wensche- 
lijk was voor een aantal punten over de buis verdeeld snelheids- 
bepalingen te doen, werd gebruik gemaakt van een buisje van 
Pitot, dat met de optische methode geijkt was. Dit buisje kan ge- 
makkelijk op een aantal plaatsen van het buizensysteem tijdelijk 
worden ingeschroefd, terwijl het dan daarna weder kan worden 
verwijderd en de kleine opening, noodzakelijk voor het inbrengen, 
weder kan worden dicht gemaakt. Is een buisje van Pitot geplaatst 
in een stationairen vloeistofstroom met de snelheid v, dan mogen 
we aannemen dat de snelheid aan de opening van het buisje nul 
k? 
is, dus dat dan p = ± q v 2 is of in ieder geval p = — - q v*. q is 
hierin de dichtheid van de vloeistof, t eene constante, die, zooals 
