142 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 
van den Heer J. J. van Laar: „Over 'de grondwaarden der 
grootheden b en Va bij verschillende elementen, in verband 
met het periodiek systeem. III. Beschouwing der verschillende 
groepen van elementen afzonderlijk 
(Mede aangeboden door den Heer Schreinemakers). 
1. Wij hebben in de voorgaande Verhandeling 1 ) in § 3 gezien, 
dat bic uit het vloeistof- volume i\ (bij zoodanige lage temperatuur 
dat de dampdichtheid kan worden verwaarloosd) kan worden ver- 
kregen door de formule 
bk — v x X 2y 
y 
1 + y 
( 1 ) 
waarin y de (gereduceerde) richtingscoëfficient voorstelt van de 
rechte verbindingslijn tusschen D x o\\Dk in een D, 7-diagram, terwijl 
m 1 de gereduceerde (absolute) temperatuur T x : is. 
Zelfs zou men deze formule kunnen blijven gebruiken, wanneer 
v l liet volume in vasten toestand voorstelt — wanneer nl. de wet 
der veranderlijkheid van v met T niet al te zeer afwijkt van die 
welke bij den vloeibaren toestand geldt. Maar ook kan men, in geval 
v 1 alleen voor den vasten toestand bekend is, v x eerst herleiden tot 
de waarde van v bij het tripel punt (door middel van de experimen- 
teel bepaalde formules voor de uitzetbaarheid), en alsdan van dat 
punt af de bovenstaande formule (J) toepassen. 
Een groot bezwaar ondervindt men bij elementen, waarvan het 
smeltpunt zeer hoog ligt, en waarbij de waarde van y volkomen 
onbekend is; ook is — wanneer tevens die van v bij het smeltpunt 
onbekend is — de waarde daarvan in vele gevallen niet meer te 
berekenen uit de empirische uitzettingsformules in den vasten toe- 
stand, aangezien deze meestal slechts geldig zijn voor temperaturen 
ver beneden het smeltpunt. Er blijft in zulke gevallen dikwijls 
weinig anders over dan als eerste benadering de formule (1) ook 
toe te passen op den vasten toestand en de waarde van y uit andere 
gegevens te bepalen. In vele gevallen kan daarvoor de formule 
(geldig voor den vloeibaren toestand) 
2y = 1 + 0,038 VT k (2) 
b In het vervolg door II aangeduid; zie Deze Verslagen van 23 Mei 1916. De 
Verhandeling I verscheen in de Verslagen van 25 Februari 1916. Vergel. ook 
Journal de Ghimie physique, T. 14, N°. 1 (31 Maart 1916). 
