438 
betrekking hebbende waarden aan door en b zoo is blijkbaar 
aj c = n 1 2 * k . ah en bh == nj c . b^ . Is in de genoemde formule bij stoffen 
met tamelijk hooge kritische temperatuur de factor A in de nabijheid 
van n / 28 (wanneer nl. y = 1 is) dan gaat, zooals wij reeds vroeger 
hebben gezien, deze formule over in Th = 78,03 n\ . [a^ : b\ x ). Maar 
zoodra y aanmerkelijk van de eenheid verschilt, is het beter de 
27 / y V. 
algemeene formule te gebruiken, waarin X — ( — -j— y 1 is. 
Zoo berekent men bij F 2 met nj c z= 2, 151° abs., b]c= 55 . 10~ 5 
voor a\ x de waarde 5,47 . i O -4 , derhalve \/ aj ei = 2,34. 10 -2 . Deze 
waarde is aanmerkelijk lager dan die welke wij bij verbindingen 
hebben gevonden, nl, ongeveer 2,9 . 10^ 2 . 
Voor Cl 2 berekent men uit r l\ en ph direct de waarde V cik x = 5, 75 . 
. 10 -2 , wanneer men de kritische data van Pellaton gebruikt, maar 
5,43 . IQ - 2 met die van Devvar. In verbindingen werd gemiddeld 
5,4 . 10 — 2 gevonden. 
Voor Br 2 en I s vinden wij op gelijke wijze voor resp. de 
waarden 60,4 . 10— 4 en 111,2 . 10~ 4 , wanneer nl. — 2 genomen 
wordt. Dit zou ]/ = 7,77 . 10~ 2 , resp. 10,55.10~ 2 geven. Maar 
deze waarden zijn veel grooter dan de normale, bij verbindingen 
gevonden waarden 7, resp. 9, zoodat wij hieruit het besluit kunnen 
trekken dat — in verband met hetgeen wij later zullen vinden 
aangaande de zooveel grootere aantrekking bij de geïsoleerde atomen, 
welke wij voorloopig op ongeveer 30.10~ 2 kunnen stellen — de 
beide elementen Br 2 en I 2 bij de kritische temperatuur «reeds voor 
een klein deel in atomen Br x en I x gedissocieerd zijn ! ), waar dus de 
volle aantrekking dezer atomen zich merkbaar begint te maken. 
Maar daardoor zal ook niet langer =2 zijn, en wij moeten 
derhalve onze berekening van y'a^ herzien. 
Nemen wij nl. aan dat de bovenstaande formule voor R7\ bij 
benadeling geldig blijft, wanneer wij in plaats van met een enkel- 
voudige stof te maken hebben met een mengsel van twee stoffen 
(b.v. I 2 en I) 2 ), dan wordt met «* = 2 : (1 -f x) — waarin nu n k 
den z.g. associatiegraad der atomen Br en I, en x den dissociatie 
graad der moleculen Br 2 , resp. I 2 voorstelt: 
1 ) Wat I. 2 betreft, zoo kan deze dissociatie bij 512° G. ons niet verwonderen, 
aangpzien bet bekend is dat de dissociatie I 2 — ^ 2 I : bij ongeveer 1500° C. reeds 
volledig is. 
2 ) In werkelijkheid zal (verg. Arch. Teyler 1808 en Deze Verslagen van 17 Juni 
1914, p. 151) Th niet volkomen lineair van den associatiegraad nk afhangen, 
maar daarvan in maximum 6y 2 % kunnen afwijken (bij x = 2 / s ). Is x echter gering, 
b.v. 0,1, zoo is de afwijking zóó gering, dat deze kan worden verwaarloosd. 
