507 
gaan, zou te wijten zijn aan de afwezigheid eener valsche herkenning 
in het interval. (Vgl. Ibid. blz. J222). 
De resultaten eener nieuwe reeks onderzoekingen hebben dit 
vermoeden bevestigd, in zooverre bleek, dat valsche herkenningen 
van objectief veranderde prikkels experimenteel slechts bij uitzondering 
in het leven konden worden geroepen, maar dat, wanneer zulks 
gelukte, de valsche herkenning van den objectief veranderden prikkel 
een soortgelijke inhibitie uitoefende als de foutieve h erin n erin gs- 
voorstelling. In hoofdzaak was dit onderzoek op dezelfde leest 
geschoeid als het vorige. Ook nu bestonden de prikkels, waarvan 
wij ons bedienden, in gekleurde, wat hun vorm betreft, min of 
meer gecompliceerde figuren zonder zin, op kartonnen, groot 10 X lOc.M., 
geschilderd. Gedurende de zitting, tot inprenting der prikkels bestemd, 
werd een twaalftal dergelijke figuren de een na de andere den 
proefpersoon in een tachistoscoop van eigen constructie getoond, 
waarbij de expositie-tijd voor elke figuur db 750 ö bedroeg. Elke 
serie werd aan twee onzer proefpersonen — W. en D. — 5 maal 
getoond; woor M. moesten wij ons tot een drievoudige aanbieding 
beperken, daar verdere inprenting, zooals bleek, een beletsel vormde 
voor het optreden van valsche herkenningen. In een tweede zitting, 
24 uur na de eerste, werden onder dezelfde voorwaarden een 7- 
of 8-tal prikkels aangeboden, die, wat kleur, vorm of beide betrof, 
min of meer op sommige figuren der ingeprente reeks geleken. Doel 
was daarbij valsche herkenningen der objectief veranderde prikkels 
in het leven te roepen om eventueel haar invloed op de latere 
herkenning der oorspronkelijke prikkels te kunnen vaststellen. Opdat 
de proefpersoon niet uitsluitend de aanbieding van veranderde 
prikkels zou verwachten, werd een aantal der oorspronkelijke 
prikkels — vermengd met eenige geheel nieuwe — opnieuw 
getoond. 
Gedurende de derde zitting — nog eens 24 uur later — werden 
de oorspronkelijke prikkels wederom aangeboden, vermengd met 
nieuwe, zoodat de proefpersoon niet a priori weten kon ot de 
prikkel, die hem ter herkenning werd aangeboden, al dan niet tot 
de ingeprente reeks had behoord. 
De reactie-tijden der tweede en derde zitting werden met behulp 
van den chronoscoop van Hipp gemeten ; de proefpersoon liet op 
het oogenblik, dat hij op den prikkel reageerde, den reeds voor het 
verschijnen van den prikkel met een der wijsvingers omlaag gedrukten 
knop van een MoRSE-sleutel los, waardoor de klok, die bij het 
zichtbaar worden der figuur begon te loopen, tot stilstand kwam. 
De chronoscoop, die vóór elke zitting werd gecontroleerd, vertoonde 
33* 
