513 
papier vervaardigden dubbelen reukmeter samengevoegd, waarbij 
een verrassend groot aantal volledige compensaties voor den dag 
kwamen. 
Neemt men voor elk van de negen klassen van het aangevuld 
reukstoffenstelsel van Linnaeus één vertegenwoordiger, dan konden 
voor -^ = 36 combinaties getalwaarden worden vastgesteld x ). Later 
deed J. Hermanides * 2 ) in zijn proefschrift nogmaals hetzelfde. Voor 
3 combinaties konden voor ons beiden en voor nog een derden 
waarnemer (Heringa) uitkomsten verkregen worden, die binnen de 
foutengrenzen overeenstemmen. Sedert heb ik bij voorkeur met 
deze geuren : terpineol, guajacol en valeriaan zuur verder onderzocht. 
Een veel grooter nauwkeurigheid bij voldoende duurzaamheid kan 
worden verkregen, wanneer men in plaats van paraffineuze oplos- 
singen een verzadigde oplossing in water neemt, waarin eenige over- 
maat van reukstof aanwezig is. Dan verkrijgt men in den reuk- 
meter een stelsel van phasen. Te weten lucht, water, reukstof, dat 
zich na een paar dagen in volledig evenwicht bevindt en daarenboven 
nog een adsorptie-evenwicht tegenover het vloeipapier verzekert. 
Men doet intusschen goed valeriaanzuur door capronzuur te ver- 
vangen, daar het eerste al te zeer oplosbaar is en daarenboven de 
oppervlakte-spanning zoo sterk verlaagt, dat het zich over alle opper- 
vlakten, die maar eenigszins vochtig zijn, in een oogwenk verbreidt. 
Door de hardnekkigheid, waarmee het geadsorbeerde wordt vastge- 
houden, is de technische uitvoering der proeven in hooge mate 
belemmerd. In het algemeen is trouwens de adsorptie de grootste 
hinderpaal bij reukmeting, in welken vorm men ze ook uitvoert. 
Deze stoornis is bij het gebruik van capronzuur bij lange na niet 
zoo groot als bij valeriaanzuur. 
Het minimum perceptibele ligt voor mijn reukorgaan : voor ter- 
pineol bij ongeveer 1 mM. cylinderlengte, voor guajacol bij ongeveer 
2 mM., voor capronzuur bij ongeveer 1 mM., alles aan den op de 
zooeven genoemde wijze gewapenden, dubbelen reukmeter. In ab- 
solute maat beantwoordt het minimum voor terpineol aan 4 micro- 
gram per liter lucht, voor guajacol aan -gV microgram, voor capron- 
zuur aan microgram (1 microgram — 1.10 -6 gram):. 
De odorimetrische coëfficiënten 3 ) der verzadigde oplossingen zijn 
resp. 10, 5 en 10, d.w.z. men moet de reukprikkels, welke met 
behulp van den reukmeter worden gereproduceerd, indien zij in het 
b H. Zwaardemaker, ü. d. Proportionen der Geruchskompensation, Arch. f. 
(Anat. u.) Physiologie 1907. Suppl. p. 60. 
2 ) Utrecht 1909. Zie ook deze Acad. 29 Mei 1909. Deel 18, p. 53. 
3 ) H. Zwaardemaker, Physiol. d. Geruchs, Leipzig, 1895 S. 185. 
