530 
maximum T optreedt. Daar de teller in vergelijking (2) van hier 
af negatief wordt, daalt de driephasenlijn. Deze daling zal zeer 
sterk zijn want de noemer van de concentratiebreuk daalt zeer 
sterk. Immers omtrent x = 0.5 is de insnoering der smeltlijn zeer 
sterk, het is echter begrijpelijk, dat een nul worden van den noemer 
van het tweede lid van vergelijking (2) niet op zal treden, daar 
daartoe de koncentratiebreuk de waarde 10000 aan moet nemen. 
lntusschen neemt niet slechts de noemer van de koncentratie- 
breuk een kleine waarde aan, ook de teller zal afnemen, vooral 
nadat de temperatuur der smeltlijnsinsnoering gepasseerd is. Het is 
bekend, dat in dampspannings- x ) resp. kookdiagrammen van systemen 
met verbinding insnoeringen optreden, sterker naarmate de dissociatie 
geringer is. Ook het kookdiagram van het stelsel Br — J vertoont 
zulk een insnoering 2 ), zelfs nog bij een temperatuur ca 100° boven 
die der driephasenlijn. Deze insnoering is in de Px - d iag ram m e n het 
sterkst in de figuurhelft aan de zijde van den komponent met de 
kleinste dampspanning 3 ), aan de Jodium-kant dus. Terwijl dus de 
teller van de koncentratiebreuk afnemende is, wordt zijn noemer 
weer grooter als wij de insnoering in het smeltdiagrain gepasseerd 
zijn, een gunstige samenwerking om de waarde van de koncentratie- 
breuk weer spoedig tot die van 
Qgs 
Qls 
te doen dalen. Het punt T l zal 
dus spoedig bereikt worden. Inderdaad bleek in het onderzoek van 
Dr. Helderman en mij, dat dit punt bereikt wordt bij een temperatuur 
circa 4° boven die van het mengsel ^£=0.50 en wel bij xg — ca. 
0.54. Uit de Tk-helft der figuur 3 zal men nu gemakkelijk af kunnen 
lezen, dat de concentratiebreuk vervolgens nog verder afneemt om 
op den duur weer te gaan stijgen, doordat xs — x'L sneller afneemt 
dan xs—xq. Daardoor wordt de mogelijkheid van een tweede maxi- 
mum r I\ geschapen. 
Wij zullen de mogelijke tusschengevallen, waarbij ontaarding van 
maximum en minimum tot buigpunten kan optreden, onbesproken 
laten. Het zal zonder meer duidelijk zijn, dat, waar de insnoeringen 
beslissend zijn voor het optreden van het minimum, de konfiguratie 
als hier besproken scherper optreedt naarmate de verbinding minder 
gedissocieerd is. 
5. Wij willen thans de aandacht vestigen op het verschil in 
] ) Men zie speciaal in dit verband: J. J. van Laar, Zeitsclir. f. physik Ghem. 47, 
129 (1904). 
2 ) P. C. E. Meerum Terwogt, loc. cit. 
3 ) Zie van Laar, loc. cit. 
