534 
duidelijk zijn, dat het onderzoek der driephasenlijn niet tot een 
beslissing voert, wanneer de verbinding bij hooger temperatuur smelt 
dan de komponenten. Maar er is nog een komplikatie in een systeem 
van optische antipoden. Het komt daar voor, dat xq — x i bij alle 
koncentraties nul is. Dat is nl. het geval in het systeem d- en 1 a- 
pipekoline 1 ), hoewel er ontwij fel achtig een vaste racemische verbin- 
ding 2 ) in dat systeem optreedt 3 ). 
In het systeem der carvoximen zal dus wel hetzelfde het geval 
zijn en dan wordt de vergelijking der driephasenlijn 
2'dP __ Q&S — Q ls __ O gl 
dT V GS - Vls y GL 
De driephasenlijn valt eenvoudig samen met de dampspanningslijn 
voor vloeibaar carvoxim (onverschillig d-, 1- r- of eenige mengsel) 
tusschen de smelttemperatuur der componenten en die van het pseudo- 
racemische mengkristal. Deze lijn is dan een dubbellijn en men zou 
dus in zekeren zin kunnen zeggen dat ze één maximum heeft, wat 
natuurlijk in de Pr-projektie duidelijk tot uiting komt. 
Maar ten aanzien der onderscheiding tusschen racemische verbin- 
ding en pseudo-racemische mengkristallen levert dit verloop der drie- 
phasenlijn geen kriterium. Intusschen van Laar 4 ) heeft de opvatting 
bepleit, dat de gedaante der smeltlijn der carvoximen alleen al op 
een verbinding wijst, terwijl Tammann 5 ) op grond van kalorische 
cijfers juist tot het tegengestelde resultaat komt. 
Utrecht, Augustus 1916. van ’t Hoff -Laboratorium. 
! ) A. Ladenburg, Ber. deutsch. chem. Ges. 44. 676 (1911); vgl. H. R.Kruvt, 
ibidem pg. 995. 
2 ) A. Ladenburg en Sobecki, ibidem 43, 2374 (1910). 
3 ) Het feit dat alle G-L-evemvichten in zulk een systeem quasi-unair zijn, hangt 
met het eigenaardig kleine verschil der komponenten samen, oq is er ongetwijfeld 
— a 2 , eveneens 
ook a u is klaarblijkelijk gelijk a, immers dan is 
da x 
dx 
= 0 
en eveneens is 
dbx 
dx 
0 en dus kan men voor 
eenvoudig schrijven 
of 
d\p 
krfip 
dx v t) G \dxvTjL 
XQ XT 
mRTl — = mRTl — — 
1 — xq 1 — x G 
XQ = X L 
Het feit dat a 12 = ai is, wijst er wel op, dat in vloeistof en damp geen race- 
mische moleculen (althans uiterst weinig) voorkomen. 
4 ) Zeitschr. f. physik. Ghcm. 64, 289 f1908). 
5 ) Göttinger Nachrichten 1913. 
