535 
Scheikunde. — De Heer Schreinemakers biedt eene mededeeling 
aan over: mono- en divariante evenwichten” , X. 
15. Bijzondere gevallen. 
Tn vorige raededeelingen behandelden wij de rcactievergelijkingen 
a i F x . a p Fp - j- a p + 1 F p + 1 + ...=•(). . . . (1) 
en ;i x a, x F x . . p 7 , ct,,Fp -f- p^-pi F p + 1 = 0 . . (2) 
waarin a x en [i x positief zijn en tevens: 
fb ^ (d) 
Wij hebben vroeger aangetoond op welke wijze men uit (1) en 
(2) de reactie vergelijkingen voor de phasen van elk der n -f- 2 
evenwichten {Fj), (Fj), enz. kan afleiden. Wil men b.v. de reactie 
tusschen de phasen van het evenwicht {F p ) vinden, dan elimineere 
men F p uit (1) en (2); men krijgt dan eene reactie tusschen n -f- 1 
phasen nl. tusschen alle phasen behalve F p . 
Dit is echter niet meer zoo, als twee der waarden van p in (3) 
aan elkaar gelijk zijn; dit kunnen natuurlijk alleen twee op elkaar 
volgende waarden zijn, b.v. ix p en p /; _|_i. In plaats van (3) schrijven 
wij dan 
Pi > . . . > p,,_i > p„ = P ;J +1 > flp+2 > .... (4) 
Stelt men g p = p /; _pi = p dan gaat (2) over in : 
Pi a i F 1 — j— - - . -j- p (ip F p -j- p a p jp i Fpjp i -(-•■• — 0 . . (5) 
Om de reactie tusschen de phasen van het evenwicht (F p ) te vinden, 
moet men F p uit (1) en (5) elimineeren ; hierbij verdwijnt echter 
niet alleen F p maar ook B p . pi. Wij krijgen dus niet eene reactie 
tusschen n -f- 1 phasen, maar eene tusschen de n phasen : 
F i F t ... F p - 1 F p+ 2 . . . F n + 2 
Voor de reactie tusschen de phasen van het evenwicht (F p + 1 ) 
vindt men dezelfde betrekking tusschen deze n phasen. In elk der 
andere reactievergelijkingen voor de monovariante evenwichten 
treden echter n - f- 1 phasen op. 
In het evenwicht: 
{Fp) — F 1 + • • • + F \>— 1 + Fp+\ + • • • + F n + o 
neemt dus de phase F p + 1 , en in het evenwicht: 
(F p+1 ) = Ft -f - . . . . + F p -\- F p -^2 + • • • • F n + 1 
neemt dus de phase F p niet aan de reactie deel ; wij noemen F p en 
Fp . pi daarom inditferente phasen. Het evenwicht: 
M = F\ -f- .... -j- Fp — i -(- F p -\- 2 -(-•••• F n +2 
vertoont iets bijzonders. In het algemeen kan tusschen «-phasen van 
een «-komponentenstelsel geene phasenreactie optreden n.1. eene 
