\ 
} 
563 
dagen); soms volgen dus 2 maanden van 30 dagen op elkaar; en 
door deze onregelmatigheid moet liet geheele schijnbaar zoo een- 
voudige rekenschema in de war komen. Bovendien ligt in het feit, 
dat de datums enkel in dagen, zonder onderdeelen aangegeven zijn, 
een aanwijzing, dat zij op een andere eenvoudiger wijze gevonden 
zijn. Kugler wijst er op, dat 1 Jupiterperiode op 1 / 1 23 dag na gelijk 
is aan 13 Babylonische maanden-]- 15 dagen, of ook = 137, Baby- 
lonische maand -f 0 d ,23, dezelfde 0,23 d ie in de gemiddelde waarde 
van het tijdsinterval 45 d ,23 voorkomt, en dat, uitgaande van dit 
laatste principe, wel een voortloopende Jupiterkalender kon gemaakt 
worden, zonder op den verschillenden duur van de maanden te letten. 
Bleven dan ook fouten van een enkelen dag over, zoo kwam er dit 
voor het doel van de planetentafels niet op aan x ). In hoeverre deze 
vermoedens juist waren, zal uit het volgende blijken. 
II. 
Het moet van te voren reeds onwaarschijnlijk zijn, dat de kolom 
met de zoo zorgvuldig berekende tijdsintervallen bij de berekening 
van de datums in het geheel niet zou gebruikt zijn. Wij kunnen 
dit trouwens op de proef stellen. De moeilijkheid ligt daarbij in de 
onzekerheid, hoe lang elk van de maanden, die tusschen twee opeen- 
volgende datums liggen, geweest is. Daarom laten wij dit vooreerst 
onbeslist. In het volgende lijstje, een gedeelte uit de Jupitertafel van 
de 3 de soort Sp. II 46, zijn de opeenvolgende datums (2 de keerpunt) 
geschreven (de namen der maanden zijn door hun nummers in 
Romeinsche cijfers aangeduid; de jaren zijn jaren van de Seleucidische 
aera), met daarvóór het tijdsinterval volgens de tafel, en er achter 
het verschil der datums. Dit verschil is steeds een jaar, vermeerderd 
met een of twee maanden, vermeerderd of verminderd met een 
aantal dagen, (zie tabel p. 564). 
Wij zien hier al dadelijk, dat de wisselende tijdsintervallen uit 
de eerste kolom wel gebruikt zijn, want de berekende tusschentijden 
der datums gaan ei- gelijktijdig mee op en neer. De som van alle 
tijdsintervallen uit de eerste kolom is 579 d 40 T , het tijdsverloop tus- 
schen den eersten en laatsten datum is 14 jaren 2 maanden 10 dagen, 
wat met inachtneming van 5 ingeschakelde maanden (191, 194, 1 97, 
199, 202 waren schrikkeljaren met 13 maanden), gelijk is aan 175 
maanden 10 dagen. Het gemiddelde van deze 13 tijdsintervallen is 
579 67 
— — - — = 44,59, het gemiddelde verschil tusschen 2 opeenvolgende 
9 Kugler 1. c. blz. 166 — 169 
