565 
hinderen, dat men op die wijze bij den werkelijken kalender met 
gedeeltelijk kortere maanden steeds meer achterraakte, moest het 
bij te voegen getal dagen in dezelfde mate grooter genomen worden, 
als de normaalmaanden van 30 dagen den gemiddelden duur van de 
werkelijke kalendermaanden (29,5 dagen) overtroffen. De werkelijke 
gemiddelde Jupiterperiode bedraagt naar de gegevens van deze 
Jupitertafels 398,8895 dagen, dat is 44, d 5224 meer dan het gemid- 
delde maanjaar 354,3671. Is dit overschot gelijk aan x werkelijke 
maanperioden, dan moet nu daarvoor in plaats x < 30 genomen 
worden, om gemiddeld met den kalender gelijk te blijven. Deze 
44,5224 X 30 
x X 30 -= — k oaa — = 45,23 dagen moest de Babylonische astro- 
u y , 5 o U o 
noom, om zijn rekenwijze te kunnen toepassen, elk volgend jaar 
bij den vorigen datum bijvoegen. En inderdaad bedraagt het gemiddelde 
tijdsinterval in de tafels, dat midden tusschen de grenswaarden 
50 d 7 I 15 n en 40 d 20 T 45 I! in ligt, juist 45 d 14‘ = 45,233 dagen. 
De in de tafels opgegeven regelmatig wisselende tijdsintervallen 
zijn dus inderdaad voor de vorming van de datums gebruikt. Maar 
op welke wijze? Het is niet waarschijnlijk, dat tot dagen afgeronde 
waarden voor de intervallen gebruikt zijn: dit komt ook niet uit. 
Het ligt meer voor de hand, aan te nemen, dat de tijdsintervallen 
met hun onderdeelen voortdurend bij de reeds gevonden tijdstippen 
opgeteld werden en van de zoo verkregen lijst ten slotte de onder- 
deelen weggelaten werden. Wij weten nu niet, welke onderdeelen bij 
het punt van uitgang aangenomen zijn ; maken wij daarvoor de 
onderstelling, dat het eerste tijdstip in de tafel moet heeten 190 
Adaru 11 12 1 dan krijgen wij de uitkomsten, die in de hiervolgende 
tabel zijn vereenigd. In de 3 de kolom „berekende datum” is, uitgaande 
van bovenstaande waarde, door telkens de tijdsintervallen van de 
l ste kolom bij te voegen, de datum in 60 ste deelen van dagen 
berekend. Daar alle maanden op 30 dagen grekend worden behoefde 
daartoe slechts opgeteld te worden, wat het tijdsinterval meer dan 
30 'is, terwijl telkens als men boven 30 komt, 30 afgetrokken wordt. 
(Zie tabel I p. 566). 
De datums van de Babylonische tabel blijken met weinig uitzon- 
deringen overeen te stemmen met de op het naaste geheele aantal 
dagen afgeronde tijdstippen van de 3 du kolom. In 4 gevallen is de 
Babylonische datum 1 anders (a te klein, b te groot), terwijl van 
af het jaar 222 (c) alle datums in dezelfde richting 1 — 2 dagen 
afwijken van de berekening. Terwijl in die 4 gevallen overschrijf- 
fouten van Babylonische kopiisten niet onmogelijk zijn, wijst de 
blijvende afwijking in de laatste 9 waarden op een rekenfout: want 
