578 
rende synodische boog 30°17', dus de 3 dc lengte i°42', zooals in de 
tafel staat. En dan worden meteen de berekende datums één hooger, 
Airu 22 en Simannu 4, evenals in de tafel staat. Dus dan stemmen 
alle datums met de berekening overeen. 
Dat hier het gebruik optreedt, van de lengten het volle getal der 
graden te gebruiken, en niet het naast liggende naar boven of naar 
beneden afgeronde aantal, wijst er op, dat dit misschien ook bij de 
tafels van de derde soort gebeurde. Wij kunnen dit niet uitmaken, 
omdat het er niets toe doet; want in dat geval behoeft slechts het 
eerste getal, waarvan de sommatie uitging, 30 1 grooter genomen 
te worden. 
Het blijkt dus, dat de Babylonische sterrekundigen een zeer een- 
voudig reken mechanisme gebruikten, om tegelijk met de lengten 
ook de datums der bijzondere verschijnselen van Jupiter af te leiden. 
Door het gebruik van normaal maanden van 30 dagen en daaraan 
beantwoordende vergrooting van het gemiddelde bij te voegen bedrag 
maakten zij zich van de ongelijke lengte der kalendermaanden on- 
afhankelijk. Door op te merken, dat de periodieke schommeling in 
de tijdsintervallen tussehen twee opeenvolgende opposities nagenoeg 
evenveel dagen bedraagt, als de schommeling in de synodische bogen- 
graden, konden zij uit de lengten door een uiterst eenvoudig reken- 
procédé de datums vinden. Hetzelfde hadden zij ook in de tafels 
van de derde soort kunnen doen; dan was de kolom der tijdsinter- 
vallen niet noodig geweest en praktisch was hetzelfde resultaat met 
minder moeite dan nu bereikt. Theoretisch moeten wel is waar de 
periodieke wisselingen in synodischen boog en in tijdsinterval ver- 
schillen door den invloed van de wisselende snelheid van de zon: 
deze heeft op de periodiciteit in den synodischen boog zoo goed als 
geen invloed, terwijl zij de phase van de periodiciteit der tijdsinter- 
vallen ongeveer 20° vergroot. De Babyloniers waren met deze on- 
gelijkheid in de snelheid van de zon ook wel bekend; maar in de 
Jupitertafels hebben zij er geen rekening mee gehouden. Terwijl 
Kugler in den leertekst SH 279 (81. 7 . 6) een aanwijzing vindt, 
dat in de tafels van de 2 de soort de ongelijke zonssnelheid in rekening 
gebracht werd, (blz. 149 — 150) blijkt daarvan in de tafels niets. Ook 
bij de tafels van de derde soort, waar het heel goed mogelijk geweest 
was, in de tijdsintervallen een andere wisseling te leggen dan in 
de synodische bogen, is dit niet geschied ; zij loopen praktisch geheel 
parallel, slechts een onbeteekenende rekengrootheid verschillend. En 
de rekenwijze, die bij de tafels van de eerste en de tweede soort 
gebruikt is, sluit elke mogelijkheid uit, daar met de wisselende 
snelheid van de zon rekening te houden. 
