594 
gen *). Deze uitdrukking geldt, zooals boven werd vermeld, alleen 
dan volkomen juist, indien de algebraïsche som der soortelijke 
warmten van de reageerende stoffen nul is bij alle temperaturen. 
Dit is in het algemeen stellig niet het geval; de invloed van de 
soortelijke warmten is echter voor bijna alle evenwichten zóó klein, 
dat de door hare verwaarloozing veroorzaakte fout veel kleiner is 
dan de onvermijdelijke waarnemingsfouten. Bij toepassing van verg. 2 
blijkt dan ook, dat bijna alle chemische evenwichten door deze 
uitdrukking even goed kunnen worden weergegeven als door de 
meer gecompliceerde uitdrukkingen 3, 4 enz., welke vrijwel alge- 
meen in de literatuur gebruikelijk zijn. Dit feit billijkt m. i. het 
stellen van verg. 2 wegens haar eenvoud boven de andere. 
In volkomen overeenstemming hiermede blijkt ook, dat de waar- 
nemingen van chemische evenwichten nooit nauwkeurig genoeg zijn 
uitgevoerd om berekeningen van de soortelijke warmten van de 
reageerende stotfen mogelijk te maken. 
Waren nu de soortelijke warmten door directe meting goed 
bekend, dan zou het rationeel zijn daarmede bij het opstellen van 
de evenwichtsbetrekking rekening te houden. Daartoe heeft men 
echter de soortelijke warmten van alle reageerende stoffen noodig, 
daar alleen de algebraïsche som een rol speelt in de evenwichts- 
vergelijking. Gewoon lijk zijn nu de soortelijke warmten van slechts 
enkele stoffen voldoende bekend en dan nog bij temperaturen, die 
afwijken van die, waarbij de evenwichlsmetingen zijn uitgevoerd. 
Bij dissocieerende stoffen is bovendien eene directe meting van de 
soortelijke warmte, juist door de splitsing, onmogelijk. Gewoonlijk 
zijn dus voor de soortelijke warmten geen voldoende gegevens beschik- 
baar om het opstellen van een evenwichtsbetrekking, die meer ter- 
men bevat dan verg. 2, te wettigen. 
Dat de invloed van de soortelijke warmten zóó klein is, dat verg. 
2 even goed bruikbaar is als 3, 4 enz., lijkt misschien op het eerste 
gezicht bevreemdend. Ik heb reeds vroeger de reden daarvan dui- 
delijk gemaakt * 2 ); in de volgende paragraaf zal ik deze kwestie op 
eenigszins andere en misschien meer duidelijke wijze toelichten. 
Maar het is niet alleen de reden van eenvoud, die mij verg. 2 
boven alle andere doet prefereeren. Er zijn in de literatuur vele 
evenwichten beschreven, die door uitdrukkingen zijn aangegeven, 
welke gecompliceerder zijn dan verg. 2. Er zijn nu twee gevallen 
mogelijk. Of de waarnemingen kunnen even goed door de formule 
9 Deze Verslagen 21 1141 (1913). 
2 ) Deze Verslagen 21 1139 e. v. (1913). 
