604 
temperatuur. Die afname is' zeer eigenaardig, daar hier blijkbaar 
geen warmte noodig is voor de splitsing van NH 4 Br in NH 3 en HBr, 
maar warmte vrij komt. Bij de splitsing van een molecuul in tweeën 
zou men verwachten, dat voor het overwinnen van de chemische 
aantrekking energie noodig is. 
Bij 320° is de transformatiewarmte blijkens verg. 1 nul. Berekent 
men uit Smith’s lijn bij de hoogste temperaturen de waarde van E, 
dan vindt men bij de gemiddelde temperatuur van 384° C. 43000 cal. 
De transformatiewarmte verandert dus over het traject van 64° C. 
met 43000 cal., dus de algebraïsche som der soortelijke warmten is 
ongeveer 670 cal. Men verwacht voor deze som eene waarde, die 
niet hooger zal zijn dan ongeveer 10 caloriën en met het tegenge- 
stelde teeken, daar ze het verschil bedraagt tusschen de soortelijke 
warmte van een 6-atomig en twee drieatomige moleculen. Uit het 
aantal vrijheidsgraden is direct af te leiden, dat een waarde van 
670 cal. onmogelijk moet zijn. Ik meen hieruit de conclusie te moeten 
trekken, dat ondanks de zorg, die dook Prof. Smith aan deze metingen 
is besteed, de waarnemingen niet juist kunnen zijn of dat ze niet 
juist geinter preteerd zijn. De onderzoekingen zijn zeer lastig en een 
fout in de waarneming gaat sterk vergroot in de waarde van de 
evenwichtsconstante over. De waarnemingen met chloorammonium 
leveren in tegenstelling met de genoemde een normaal gedrag. 
Om misverstand te voorkomen zij er op gewezen, dat groote 
soortelijke vvarmten stellig kunnen voorkomen, maar dat dan uit 
die waarde afgeleid moet worden, dat er een chemische reactie in 
het spel is. Zoo is bijvoorbeeld de soortelijke warmte van stikstof- 
tetroxyd zeer groot; ze kan zelfs 100 cal. en meer bedragen. Dit is 
echter toe te schrijven aan de ontleding van N 2 0 4 in 2N0 2 . De 
soortelijke warmte van het evenwichtsmengsel, waarvan de samen- 
stelling met de temperatuur varieert, is dan bijv. 100 cal., maar 
verreweg het grootste deel daarvan wordt veroorzaakt door de 
verschuiving van het evenwicht bij temperatuurverandering en de 
daarmede gepaard gaande groote reactie-energie. Berekent men echter 
de evenwichtsconstante van de dissociatie, dan heeft men niet met 
de soortelijke warmte van het mengsel, maar met de algebraïsche 
som der soortelijke warmten te doen, die ook hier klein is. Dit 
klopt ook met het feit, dat de dissociatieconstante van N 2 0 4 in haar 
temperatuurafhankelijkheid kan voorgesteld worden door de twee- 
constantige formule 2, waarbij deze som nul gesteld is. 
Zijn de proeven van Smith juist, dan zou men nog een tweede 
reactie vermoeden, waarmee geen rekening is gehouden. 
