606 
Natuurkunde — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan eene 
Mededeeling van de Heeren S. Weber en E. Oosterhuis : 
„Over den eleclrischen weerstand vaii dunne metaal laagjes.” 
(Mede aangeboden door den Heer Kuenen). 
I. Inleiding. 
Uit verschillende onderzoekingen is gebleken, dat de soortelijke 
weerstand van dunne metaallaagjes afwijkt van de normale waarde, 
die men voor dikkere lagen van het metaal vindt. Voor de theorie 
van de electrische geleiding in metalen is dit feit van belang. 
De eerste onderzoekingen op dit gebied werden verricht door 
A. C. Longden 1 ) en door J. Patterson 2 ); zij kwamen tot de volgende 
resultaten, die in het algemeen ook door latere onderzoekers beves- 
tigd werden gevonden : 
1°. de soortelijke weerstand van dunne metaallaagjes kan vele 
malen grooter worden dan de normale waarde; wanneer men voor 
steeds dunnere laagjes den soortelijken weerstand meet, blijkt deze 
geleidelijk grooter te worden; vanaf een bepaalde dikte (voor platina 
bijv. ongeveer 7 p,u) wordt deze toename vrij plotseling veel sterker; 
2°. de temperatuurcoëfficient van den electrischen weerstand is bij 
zeer dunne laagjes negatief; daar voor dikke lagen de temperatuur- 
coëfficient een positieve waarde heeft, moet er ook een zekere dikte 
zijn, waarbij het metaallaagje een temperatuurcoëfficient = 0 heeft; 
3°. de weerstand van dunne metaallaagjes verandert met den tijd, 
en bereikt ten slotte een constante waarde. Men kan deze eind- 
waarde in korteren tijd bereiken door verwarming. 
De kwestie bij welke dikte in een metaallaagje merkbare gelei- 
ding begint op te treden, werd o.a. door A. Riede 3 ) en B. Poghny 4 ) 
onderzocht; voor de meeste metalen werd het optreden van geleiding 
geconstateerd in laagjes van 1 tot 3 pu dikte; alleen zilver vormt 
een uitzondering, hier begint de geleiding eerst merkbaar te worden 
bij laagjes die verscheiden malen dikker zijn 5 ). 
Door J. J. Thomson 6 ) is de geleiding in dunne metaallaagjes elec- 
tronentheoretiseh behandeld ; zijn theorie is echter niet in goede 
9 A. G. Longden. Phys. Rev. 11. p. 40. 1900. 
2 ) J. Patterson. Phil. Mag. Vol. 4. Ser. 6. p. 652. 1902. 
8 ) A. Riede. Ann. der Phys. Bd. 45. p. 881. 19.4. 
4 ) B. PooaNY. Ann. der Phys. Bd. 49. p. 531. 1916 en Phys. Z.S. 17. p. 251. 1916. 
s ) Vgl. ook L. Houllevigue. Ann. chim. phys. S. 8. T. 21. p. 197. 19 '0. 
6 ) J. J. Thomson. Gambridge Proc. (2) XI. p. 120. 1901. 
