617 
met den tijd. Zooals boven reeds werd opgemerkt is de verandering 
van den weerstand der laagjes bij onze metingen te verwaarloozen; 
dit geldt voor de temperatuur waarbij onze metingen verricht zijn 
(kamertemperatuur, ongeveer 22° C.). Anders wordt het, wanneer 
men de laagjes gaat verwarmen ; wij hebben meer speciaal voor 
laagjes van platina het gedrag bij verwarming nagegaan. Voor be- 
trekkelijk dikke laagjes is de verandering van den weerstand bij 
verwarming niet bijzonder groot, en neemt de weerstand na ver- 
loop van eenigen tijd weer een constante waarde aan ; zoodoende 
konden wij dan ook voor laagjes van ongeveer 126 pp met vrucht 
den temperatuurcoëfficient van den weerstand bepalen, en vonden 
daarvoor in het temperatuurgebied van 22° tot 140° C. de waarde 
0.00276 resp. 0.00244 voor twee verschillende preparaten; zooals 
reeds boven werd vermeld, heeft de platinadraad, waaruit de laagjes 
door verdamping zijn gevormd, een temperatuurcoëfficient van 0.003905. 
Zeer dunne laagjes vertoonden echter een geheel ander gedrag; 
zoolang ze op kamertemperatuur bleven, werd slechts een zeer ge- 
ringe verandering van den weerstand met den tijd opgemerkt en 
was ook bij de dunste laagjes geen afwijking van de wet van Ohm 
te constateeren : ) (de aangelegde spanning varieerden wij van 0.1 
tot 60 Volt). Toen wij echter deze zeer dunne laagjes gingen ver- 
warmen (tot 130°) bleek de weerstand snel toe te nemen en ten 
slotte oneindig groot te worden; de zwarte tint van het laagje blijft 
hierbij onveranderd. Onderbreekt men de verwarming vóór de 
weerstand oneindig groot is geworden, dan is bij afkoeling de* weer- 
stand veel grooter geworden dan vóór de verwarming ; en bovendien 
bleek dat voor een dergelijk laagje de wet van Ohm niet weer 
geldt; bij een aangelegde spanning van 1 Volt wordt een weerstand 
gevonden die 2.4 maal zoo groot is als bij een spanning van 60 Volt. 
Om na te gaan of misschien de aard van het glas de oorzaak van 
deze verschijnselen zou kunnen zijn, hebben wij zoowel op loodglas 
als op kalinatron-glas het laagje neergeslagen, maar in beide gevallen 
hetzelfde verschijnsel gevonden. 
Een ander verschijnsel, dat wij nog bij zeer dunne laagjes op- 
merkten, is het volgende: een laagje van platina, dik ongeveer 
3,5 pp, gaf bij herhaalde meting constant een waarde van den weer- 
stand = 3.72X10 4 Ohm; na openen van den glazen cilinder, waar- 
door de lucht toetrad, nam de weerstand een constante waarde 
van 3.15 X iO 4 Ohm aan. Deze waarneming zou er op wijzen, dat 
de aanwezigheid van lucht, of misschien van vocht, een rol zou 
‘) Dit is dus in strijd met de bovenvermelde theorie van Swann. 
