246 
Sterrenkunde. — De 'Heer E. F. van de Sande Bakhuyzen biedt 
eene mededeeling' aan van E. F. van de Sande Bakhüyzen 
en J. E .de Vos van Steenwijk : ,,Qver eene eigenaardige storing , 
die zich voorgedaan heeft hij de do organgsw aar neming en met 
den meridiaancirhel te Leiden in de jaren 1864- -1868.” 
1 . Inleiding. 
Reeds enkele jaren na de opstelling van den meridiaancirkel te 
Leiden en, nadat aldaar naar ontwerpen van Ivaiser nog verschil- 
lende hulptoestellen waren vervaardigd, werd aan de uitvoering be- 
gonnen eener uitgebreide reeks van Fundamentaal waarnemingen. 
Fliertoe werd een catalogus van 166 sterren opgesteld (voornamelijk 
de lijst van den Nautical Almanac, voor zoover in Leiden waar- 
neembaar), waaronder 24 circumpolairsterren die in beide culmina- 
ties zouden waargenomen worden. De waarnemingen vingen aan 
in 1864 Februari en werden in 1868 Juli als afgesloten beschouwd. 
Er waren toen 15870 waarnemingen verricht, waarvan circa 12800 
de fundamentaaisterren en 579 de zon betroffen. 
Al deze waarnemingen werden — echter grootendeels onherleid — 
reeds in 1868 in de Annalen der Sterrenwacht Deel 1 bekend ge- 
maakt. Vrij spoedig daarna werd intusschen aan de herleiding van 
een beperkt deel der declinatie-waarnemingen begonnen, en deze 
herleiding met hare uitkomsten en eene volledige discussie dezer 
laatste, welke aanleiding gaf tot verschillende belangrijke door Kaiser 
en zijne medewerkers uitgevoerde onderzoekingen, verscheen in 1870 
in Deel 2. Eene volledige herleiding werd toen ook reeds in het 
oog gevat, doch — een door Dr. Valentiner berekend toevoegsel 
tot de uitkomsten van Deel 2 daargelaten — duurde het tot 1876 voor 
de uitvoering van het plan, eene volledige herleiding van alle decli- 
natie w a a iiie min gen der fundamentaaisterren en van de zon omvattende, 
werkelijk werd ter hand genomen. In 1879 kwam dir werk in hoofdzaak 
gereed en door den eersten van ons werd er toen in het kort rekenschap 
van gegeven in zijn in dat jaar verschenen proefschrift eene bepaling 
bevattende van de Helling der Ecliptica naar de Leidsche zons- 
declinaties. De volledige herleiding van de declinatiewaarnemingen 
der sterren werd daarop in 1890 in Deel 6 der Annalen bekend 
gemaakt; de discussie der einduitkomsten, hoewel ook toen reeds 
grootendeels gereed, is echter nog niet gepubliceerd. 
Gelukte liet dus de herleiding der declinatiewaarnemingen 1864 — 
1868 betrekkelijk spoedig tol stand te brengen, de waarnemingen der 
