252 
voor K ± 0200, voor H ± 0*185 ; voor eene waarde van [A] uit 
100 waarnemingen bedraagt dus de m. F. voor K =b 0'020, voor 
H ± 0 S 018 en voor eene waarde van [A] w -f- [A] 0 als in iederen 
armstand 100 waarnemingen gebruikt zijn is zij voor K ± 0 S 028, 
voor H ± 0 S 026. 
Niettegenstaande die vrij aanzienlijke m.F. blijkt het volgende 
duidelijk. Voor Kam was de som W. -]- O. in het le tijdvak d. i. in 
1864 vrij klein — 0^031, terwijl zij in de volgende jaren zeer stand- 
vastig op nagenoeg — 0"097 bleef. Voor Hennekeler is geen duide- 
lijke verandering te bespeuren ; de gemiddelde waarde bedraagt voor 
hem — 0'078 en zij was dus misschien iets kleiner dan de waarde 
voor K in 1865 — 68. Verder was mogelijk voor beide waarnemers 
het bedrag voor de draden V tot Vil iets grooter dan voor de 
draden I tot III. 
Hoe dit echter zij, de hoofdzaak is stellig het voor alle draden 
constante bedrag. Daarvan moes! de oorzaak worden nagespoord om 
daaruit den invloed op de bepaalde draadsafstanden af te leiden. 
Bij het gevonden groote bedrag was het toch niet geoorloofd zonder meer 
als draadsafstandcorrectie het gemiddelde der uitkomsten bij Arm 
West en Arm Oost verkregen aan te nemen. Voor wij verder gaan 
zij echter eerst de beteekenis der nu gevonden uitkomsten vastgesteld. 
Zij hangen af van de correcties die de vroeger aangenomen afstan- 
den behoeven, dus ook van die vroegere waarden zelve. In hoe- 
verre kunnen nu de hierboven gevonden anomalieën, de van nul 
afwijkende waarden der sommen, hunne oorzaak vinden in de uit- 
komsten van het oude onderzoek en dus in den aard van het toen- 
maals gebruikte materiaal ? Men ziet onmiddellijk dat dit niet het 
geval kan zijn o. a. aldus: terwijl te voren gereduceerd was met 
één bepaald stel afstanden kunnen uit eene onjuistheid daarvan 
geen verschillen tussehen de nu gevonden correcties in A. O. en 
A. W. voortvloeien. 
Intusschen, al volgt het dus niet uit de omstandigheid dat nu in deel. 
ingestelde sterren gebruikt werden en vroeger niet-ingestelde, het 
moest toch wel dadelijk waarschijnlijk voorkomen dat de gevonden 
anomalie met die instelling in verband zou staan (ook het aanvankelijk 
door den tweeden van ons gebruikte materiaal bestond voor het 
overgroote deel uit ingestelde sterren) en dan lag het voor de hand 
te denken aan eene hebbelijkheid als voor den eersten van ons 
had bestaan, da.t hij nl. na het instellen van de ster op den horizon- 
talen draad, waarschijnlijk door het effect der verminderde helderheid, 
de doorgangstijden later waarnam. De vertraging bedroeg voor hem 
circa (F03. 
