259 
vinden. Hel eerste vindt plaats bij te ver ingeschoven oculair en dit is 
onafhankelijk van de zijde van waar het veldlieht komt. Bij de oude 
inrichting te Leiden maakte de invalsrichtin'g van het veldlicht, dat 
zich aan de zijde van draad Vil bevond, bij rn een hoek van 2.' 20' 
met de optische as. Bij de uiterste draden was die hoek 14' kleiner of 
grooter en hier bedroeg dus het relatieve effect 10% van het totale 
bij middendraad. 
Bedroeg, zooals bij de lengtebepaling met Brussel het geval moet 
geweest zijn, het absolute effect voor m 2."0 (oculair 0 nim 6 te ver 
ingeschoven), dan vindt men voor liet relatieve effect voor de uiterste 
draden 0"2 = 0 S 013, dus even merkbaar. Uit de vergelijking der 
uitkomsten A O en A W kan het niet te voorschijn treden. Die der 
uitkomsten van dag- en nacht waarnemingen in tijdvak I toont nu 
aan dat het, zooals reeds te vermoeden viel, waarschijnlijk onmerk- 
baar zijn zal. 
Uit ons onderzoek volgt dus met groote waarschijnlijkheid, dat 
Kam en Hennekeler bij de waarneming van die sterren, welke zij 
ook in declinatie bepaalden, den doorgangstijd door middendraad op 
abnormale wijze schatten, en wel op geheel dezelfde wijze bij dag- 
en bij nachtwaarnemingen. Brengt men dit in rekening, dan laten 
zich uit hunnë waarnemingen zeer nauwkeurige waarden voor de 
draadsafstanden afleiden. De veranderingen daarin in den loop der 
5 jaren 1864 — 68 vóórgekomen blijken meestal klein te zijn en met 
name blijkt dit voor middendraad, niettegenstaande veelvuldig haken 
van den beweeglijken draad, waardoor het coincidentiepunt soms aan- 
merkelijk veranderde. 
Hieronder stellen wij nog samen de bedragen die voor de midden- 
draadsstoring in de verschillende tijdvakken gevonden worden. 
Middendraadsstoring. 
Kam 
Hennekeler 
Tiidv. I — 15 
rj 
— 42 
II — 51 
— 38 
Va — 54 
— 54 
VI — 45 
— 30 
Kam was de waarde in het eerste 
tijdvak duidelijk 
terwijl voor Hennekeler geen duidelijke verandering blijkt. 
kleiner, 
