263 
grooter instrument bij de firma Sartoriüs te Göttingen besteld was 
Op het einde van 1914 begaf ik mij weder voor een half jaar naai 
Europa en bij mijn terugkeer in den zomer van 1915 kon ik he 
nieuwe instrument, nadat dit op de sterrenwacht te Leiden aan een 
voorloopig onderzoek onderworpen was, met mij medenemen. 
Hoewel ik nu sedert dien daarmede reeds een vrij aanzienlijk 
aantal waarnemingen h^eb kunnen verrichten, zal het beter zijn daar- 
over eerst in volgende mededeelingen te spreken. Tevens zal latei- * 
met de mededeeling van de definitieve bewerking mijner sterbedek- 
kingen gepaard kunnen gaan die van andere waarnemingen met 
mijn ZBiss-kijker, voor zoover deze zullen blijken daartoe van genoeg- 
zaam belang te zijn. In het volgende bepaal ik mij dus tot de plaats- 
bepalingen van Matuba en Cabinda. 
2. Breedtebepaling van Matuba. 
Eene breedtebepaling van Matuba door meridiaans-zenithsafstanden 
werd door mij uitgevoerd in Juli 1913 en daarna nogmaals in 
Februari en Maart 1914. Eene korte beschrijving van mijne installatie 
aldaar moge voorafgaan. 
Matuba is ongeveer 400 meters van het zeestrand verwijderd en ligt 
ruim 100 meters boven den zeespiegel. Mijn observatorium bestaat 
uit drie vertrekken, waarvan de twee uiterste, in welke mijn univer- 
saalinstrument en de equatoriale kijker van Zeiss op beton pij Iers zijn 
opgesteld, van beweegbare daken voorzien zijn. Deze verschaffen 
hier op den vasten ondergrond eene veel grootere stabiliteit dan te 
Chiloango het geval was. In liet middenvertrek, dat als werkkamer 
is ingericht, staan de chronometers in een gesloten kast welke met 
chloorcalcium wordt droog gehouden. Het observatorium staat vrij 
van mijn woonhuis, doch is daarmede verbonden door een over- 
dekten gang. 
De eerste breedtebepaling van mijn observatorium werd in 1913 
uitgevoerd van Juli 6-- Juli 22, en ik ging daarbij op geheel dezelfde 
wijze te werk als vroeger bij mijne tweede breedtebepaling van 
Chiloango l ), d. i. zóó dat juist bij den meridiaan sdoorgang werd 
waargenomen, zoodat van elke ster slechts ééne instelling kon ver- 
kregen worden. Om zoo goed mogelijk de systematische verdeelings- 
fbuten en den invloed der doorbuiging te elimineeren, werden de 
waarnemingen verricht in 6 verschillende standen van den vertikalen 
cirkel, nl. zoo dat het zenithpunt achtereenvolgens gebracht werd 
T ) Versl. Akad. Amsterdam 17 73 — 78. 
18 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXV. A°. 1016/17. 
