268 
\ 
De refractie werd berekend naar de tafels door Albrecht gegeven; 
de declinaties werden ontleend aan de Nautical Almanac, dus aan 
den fundamentaalcatalogus van Newcomb. Uit alle waarnemingen 
van denzelfden avond werd door vergelijking der (p en , één 
zenithpunt, dat liet best aan alle voldeed, afgeleid, d. i. zoo dat 
<p N — t -p -j- ( P Z r — (f Z[ =0; de gemiddelde uitkomsten zijn daarvan 
overigens onafhankelijk. Op Juli 19 en op Juli 20 waren de waar- 
nemingen onvolledig, doch zij vullen elkander aan ; uit beide dagen 
samen volgde als zenithpunt 48"40, terwijl voor Juli 22, toen nogmaals 
in denzelfden cirkelstand werd waargenomen, 49"18 gevonden werd. 
(Zie voorgaande tabellen). 
Wanneer bij de waarnemingen in iederen cirkelstand de gemiddelde 
zenithsafstand van de noord- en de zuidsterren dezelfde was, dan 
wordt reeds in de middelwaarde 4 (<P v + ( f z ) voor eiken stand de 
invloed van systematische deel fouten en buiging geëlimineerd, en wij 
doen dan zeker het beste het middental der zoo verkregen 6 uit- 
komsten als onze einduitkomst te beschouwen. Aan de gestelde 
voorwaarde wordt nu zeer volkomen voldaan bij mijne tweede waar- 
nemingsreeks. Toen werden op eiken avond dezelfde 8 sterren 
waargenomen en de gemiddelde zenithsafstand bedroeg voor de noord- 
sterren 30°. 3, voor de zuidsterren 30°. 5 (RN 33°, RZ 33°, LN 28°, 
LZ 28°). Bij mijne eerste reeks loopen de zenithsafstanden meer 
uiteen; de gemiddelde verschillen zy — z z liggen voor de verschil- 
lende cirkelstanden tusschen — 15° en -{-13° en hunne middelwaarde 
bedraagt -(- 3° (de gemiddelde waarden zelve waren zy — 54°, 
zz=5 0°.5, gemidd. ^ = 52°). Toch zal waarschijnlijk ook in dit 
geval de bedoelde handelwijze vrij wel de best mogelijke uitkomsten 
opleveren. Zoo verkrijgen wij dan : 
l c Reeks. 
- 5° 16' 58"46 
59.58 
59.44 
5?. 52 
57.87 
61.59 
2 e Reeks. 
— 5° 16' 59"51 
59.96 
59.66 
58.62 
58.40 
58.63 
Midden — 5° 16' 59"08±0''60 — 5° 16' 59"13±0"27 
De bij de middentallen gevoegde middelbare fouten werden afge- 
leid uit de onderlinge overeenstemming der 6 standmiddentallen ; 
van die standmiddentallen zelf zijn de middelbare fouten =t 1''48 
en ± 0"66! Hiernaar beoordeeld, blijken dus de uitkomsten der 
