272 
4 dagen correcties -|- 1"02, -\- 0"54,- -(- 1"90 en -(- 1"09 en de 
gemiddelde uitkomst wordt — 5 ° 33 ' 21 2 . 
4. Systematische fouten van het universaal instrument. 
a. Ver deelings fouten . 
Hieronder stel ik de bij de verschillende waafnemingsreeksen 
gevonden ‘formules samen voor de correctie, welke wegens systema- 
tische verdeelingsfouten aan de aflezing van den vertikalen cirkel 
van mijn instrument moet aangebracht worden. Overal beperk ik 
mij tot de termen in 2 a. 
Aetr 
Chiloango 1900 
1903 
1913 
1913 
1914 
01 
>5 
Matuba 
Cabinda 
Matuba 
+ 4"74 sin (2«— 169°2) 
-(-5.15 sin (2a— 175.4) 
-(-3.69 sin (2a— 154.5) 
+ 2.57 sin (2a— 171 ) 
-f 3.98 sin (2a-— 169.3) 
Neemt men in aanmerking de mindere nauwkeurigheid der uit- 
komsten van de V reeks te Matuba en van de waarnemingen te 
Cabinda, dan mag de overeenstemming der 5 formules bevredigend 
genoemd worden. Dat in de verdeelingsfouten een term van den 
aangenomen vorm met een coëfficiënt van circa 4" voorkomt mag 
als bewezen worden beschouwd, en er is geenerlei aanleiding eenige 
verandering met den tijd te vermoeden. Dat deze fouten vrij groot 
zijn kan ook niet verwonderen, als men bedenkt dat de straal van 
den cirkel slechts 70 m.m. bedraagt. 
Natuurlijk zullen de hiernaar berekende waarden niet het volle 
bedrag der verdeelingsfouten voorstellen. Intusschen wijzen de uit- 
komsten der nauwkeurigste reeks Matuba II toch niet op groote 
overblijvende bedragen. Terwijl de vergelijking der standmidden- 
tallen h ff v -j- (ff) met hunne middel waarde hier tot eene m.F. d=0"66 
leidde, is, naar eene vergelijking der h ff — (p„) met de formule 
r /J 
met inbegrip der buiging, die m. F. ± 0 r '82. 
b. Buiging. 
Ik stel hier, in plaats van de vroeger afgeleide coëfficiënten van 
sin z, de direct voor den gemiddelden zenithsafstand der reeks 
bepaalde buigingsbedragen van den rechten kijker samen, die dus 
de verschillen voorstellen der buigingen van objectief- en oculairhelft. 
Chiloango 
1900—01 
z — 53 J 
L z = — 0"48 
y ? 
1903 
49 
— 1.33 
Matuba 
1913 
52 
— 0.04 
Cabinda 
1913 
44 
+ 1.24 
Matuba 
1914 
30 
+ 2.62 
