273 
Terwijl de afwijking- der uitkomsten te Cabinda verkregen van 
de vroegere nog zou kunnen verklaard worden door hunne geringere 
nauwkeurigheid, is de sterke afwijking van de nauwkeurige reeks 
Matuba II zeer opvallend, en zij wordt dit nog in veel sterkere 
mate als men de buiging door c sin z, voorstelt en de coëfficiënten 
c vergelijkt. Aan toevallige fouten kan hier wel niet gedacht worden 
(vergel. de boven gevonden m. F. ± 0"82 tegenover ± 0"66) en er 
schijnen slechts twee verklaringen mogelijk, of men moet eene 
verandering met den tijd aannemen, of onderstellen dat de buiging 
met den zenithsafstand zelfs van teeken kan veranderen. Deze was 
n.1. bij de laatste reeks aanmerkelijk kleiner dan bij alle vroegere. 
In ieder geval is het noodig voor iedere reeks de daaruit afgeleide 
bu igings waarde te gebruiken. 
5. Lengtebepaling van Matuba en Cabinda. 
Het lengteverschil van Matuba met Chiloange en later dat van 
Cabinda met Matuba werden door mij langs geodetischen weg 
bepaald, wat in de gegeven omstandigheden de voorkeur scheen te 
verdienen. 
a. Plaatsbepaling van Matuba ten opzichte van Chiloango. 
Reeds in 1901 had ik mijn waarnemingspijler te Chiloango met 
den vlaggestok van de Residentie te Landana verbonden, en in 
1910 verbond ik met dienzelfden vlaggestok mijne nieuwe waar- 
nemingsplaats te Matuba door eene tacheometrische opneming van 
den weg tusschen beide punten. Daarbjj werden hunne relative magne- 
tische coördinaten bepaald en, om deze in astronomische te kunnen 
omzetten, verrichtte ik in dienzelfden tijd te Chiloango eenige bepalingen 
van de magnetische declinatie, waarbij het vroeger bepaalde azimuth 
van het havenlicht mij de absolute oriëntatie verschafte (eenmaal 
werd onmiddellijk de zon waargenomen). 
Voor de magnetische declinatie verkreeg ik met eene naald van 
86 mm. lengte: 
Oct. 
8 
P- 
m. 14° 
40' 
35' 1 
33 
28 
a. 
m. 
39 
31 
Nov. 
, 2 
P- 
m. 
43 
53 
33 
3 
a. 
m. 
38 
2 
3 3 
3 
P- 
m. 
52 
55 
3 3 
4 
a. 
m. 
35 
33 
33 
4 
P- 
m. 
50 
22 
Gemiddeld 14° 42'7 West 
